IES “Fuente de la Peña” (Jaén)
Selección de “Fábulas” de Fedro
Departamento de Latín
Por: Jaime Morente Heredia
27.- Vulpes et caper
Homo in periclum simul ac venit callidus,
reperire effugium quaerit alterius malo.
Cum decidisset vulpes in puteum inscia
et altiore cluderetur margine,
devenit hircus sitiens in eundem locum;
simul rogavit, esset an dulcis liquor
et copiosus. Illa fraudem moliens:
“Descende, amice; tanta bonitas est aquae,
voluptas ut satiari non possit mea.”
Inmisit se barbatus. Tum vulpecula
evasit puteo nixa celsis cornibus,
hircumque clauso liquit haerentem vado.
(Fábula no adaptada)
VOCABULARIO:
DIFICULTADES:
-
Infinitivos concertados
-
“CUM histórico”
-
Interrogativa indirecta total (AN…)
-
“UT consecutivo” (con correlativo: “tanta”)
Simul ac
1
callidus homo in periculum venit,
reperire effugium quaerit alterius
2
malo.
Cum decidisset
3
vulpes inscia in puteum
et cluderetur
3
altiore margine,
devenit hircus sitiens in eundem locum;
simul rogavit, an
4
esset dulcis liquor
et copiosus. Illa fraudem moliens dixit:
“Descende, amice; tanta
5
bonitas est aquae,
ut
5
mea voluptas satiari non possit.”
Inmisit se barbatus. Tum vulpecula
evasit puteo nixa celsis cornibus,
hircumque liquit haerentem
6
clauso vado.
ac, atque: [conj.coord.copul.] y
alter, era, erum: uno... otro
altior, -ius: [comparat. de altus] más alto, más elevado
altus, a, um: alto, profundo, grande
amicus, i, (m): amigo
an [conj.] acaso; [an...(an...)] si... (o si…)
aqua, ae, (f): agua
barbatus, a, um: barbudo
bonitas, atis, (f): bondad, generosidad
callidus, a, um: astuto, sagaz; experto
caper, apri, (m): macho cabrío; hedor
celsus, a, um: alto, elevado.
claudo, (cludo) is, ere, clausi, clausum: cerrar; encerrar
copiosus, a, um: rico, abundante
cornu, us, (n): cuerno, ala [del ejército]
decido, is, ere, cidi: caer.
descendo, is, ere, di, sum: descender
devenio, is, ire, -veni, -ventum: llegar, venir, caer.
dico, is, ere, dixi, dictum: decir
dulcis, e: dulce
effugium, ii, (n): huida, fuga
euado, is, ere, uasi, uasum: escaparse, evitar, eludir
fraus, fraudis, (f): fraude, engaño
haereo, es, ere, haesi, haesum: quedarse quieto
hircus, i, (m): macho cabrío.
homo, minis, (m): hombre
inmitto, is, ere, -misi, -missum: introducir, meter.
inscius, a, um: desconocedor, ignorante
linquo, is, ere, reliqui, relictum ; dejar, abandonar.
liquor, oris, (m): fluidez, líquido
locus, i, (m): lugar
malum, i, (n): mal, calamidad, desgracia
malus, a, um: malvado, malo
margo, ginis, (f): margen, orilla, linde
meus, mea, meum: mi, mío
molior, iris, iri, itus sum: [v. dep.] maquinar, construir.
nitor, eris, i, nixus sum: [v. dep.] apoyarse; esforzarse
periculum, i, (n): prueba, ensayo; riesgo, peligro
possum, potes, posse, potui: poder, ser capaz
puteus, i, (m): hoyo, fosa, pozo.
quaero, is, ere, siui, situm: buscar, intentar.
reperio, is, ire, repperi, repertum: encontrar, obtener.
rogo, as, are: preguntar; pedir, rogar
satio, as, are: saciar, satisfacer, aplacar; saturar, hartar.
simul: [adv.] al mismo tiempo, a la vez, simultáneamente
sitio, is, ire, iui, -: tener sed, estar sediento
tantus, a, um: tan grande, tan, tanto
tum: [adv.] entonces
uadum, i, n, ; vado, bajío, fondo.
uenio, is, ire, ueni, uentum: venir
uoluptas, atis, (f): placer, goce, deleite; alegría; pasión
ut: [conj.] como; cuando; aunque; de tal manera que, tal
que, tanto que; que; para que; es decir que
uulpecula, ae, (f): vulpeja (zorra pequeña).
uulpes, is, (f): zorra
1
Simul ac
: locución subord. adverbial temporal (> „tan pronto como…‟ o „en cuanto que…‟.
2
alterius
: genitivo singular del indefinido “alter, altera, alterum”.
3
cecidisset/clauderetur
: verbos afectados por “
cum
histórico”. Se pueden traducir a través de varios
procedimientos („como+subjuntivo‟, „al+infinitivo‟ o „gerundio‟), pero en cualquier caso debe reflejarse
correctamente la relación temporal de “anterioridad” (“
cecidisset
”) y la de “simultaneidad”
(“
clauderetur
”).
4
an
: partícula interrogativa que introduce una proposición sustantiva (completiva) “interrogativa
indirecta” con verbo en subjuntivo (“
esset
”). No obstante debe traducirse en indicativo.
5
tanta…ut…: el adjetivo “
tanta
” sirve de “correlativo” para determinar el valor “consecutivo” de la
conjunción “
ut
+subjuntivo” (> „tanta…, que+indicativo); en castellano las consecutivas utilizan el modo
indicativo.
6
haerentem
: adjetivo con valor de complemento predicativo “objetivo”: guarda concordancia con el CD
(“
hircum
”).