Página 27 - fedro

Versión de HTML Básico

IES “Fuente de la Peña” (Jaén)
Selección de “Fábulas” de Fedro
Departamento de Latín
Por: Jaime Morente Heredia
24.- Vulpes et ciconia
Nulli nocendum est; si quis vero laeserit,
multandum simili iure fabella admonet.
Vulpes ad cenam dicitur ciconiam
prior invitasse, et illi in patina liquidam
posuisse sorbitionem, quam nullo modo
gustare esuriens potuerit ciconia.
Quae vulpem cum revocasset, intrito cibo
plenam lagonam posuit; huic rostrum inserens
satiatur ipsa et torquet convivam fame.
Quae cum lagonae collum frustra lamberet,
peregrinam sic locutam volucrem accepimus:
“Sua quisque exempla debet aequo animo pati.”
(Fábula no adapt.)
VOCABULARIO:
DIFICULTADES:
-
Subordinada adjetiva “sustantivada”
-
Construcción personal con infinitivo
-
Indefinidos y demostrativos (algunos en dativo singular).
-
“CUM históricos”
Nulli nocendum est
1
; si quis
2
vero laeserit,
fabella admonet multandum
3
(esse) simili iure.
Dicitur vulpes ad cenam ciconiam
prior invitasse
4
, et illi in patina posuisse
liquidam sorbitionem, quam nullo modo
ciconia esuriens gustare potuit.
Cum haec vulpem revocavisset, intrito cibo
plenam lagonam posuit; huic
5
rostrum inserens
satiatur ipsa et torquet convivam fame.
Cum haec lagonae collum frustra lamberet,
peregrinam volucrem sic locutam
6
(esse) accepimus:
“Quisque
7
debet sua exempla aequo animo pati
8
.”
accipio, is, ere, cepi, ceptum: recibir, aprender, saber.
admoneo, es, ere, monui, monitum: aconsejar, advertir
aequus, a, um: igual, llano, fácil
animus, i, (m): ánimo, espíritu
cena, ae, (f): comida, cena
cibus, i, (m): alimento, comida
ciconia, ae, (f): cigüeña
collum, i, (n): cuello
conuiua, ae: [m. o f.]: comensal, invitado/a, convidado/a
debeo, es, ere, ui, itum: deber; estar obligado
dico, is, ere, dixi, dictum: decir
esurio, is, ire, iui o ii: tener hambre; ansiar.
exemplum, i, (n): modelo, ejemplo
fabella, ae, (f): fabulilla.
fames, is, (f): hambre
frustra: [adv.] en vano
gusto, as, are: gustar, probar
insero, is, ere, serui, sertum: poner, meter, introducir.
intritus, a, um: no triturado,-a / sin moler.
inuito, as, are: invitar
ius, iuris, (n): derecho, justicia.
laedo, is, ere, si, sum: herir, lastimar; molestar, injuriar
lagona, ae, (f): botella
lambo, is, ere: lamer, chupar
liquidus, a, um: líquido, fluido; claro
loquor, eris, i, locutus sum: [v. dep.] hablar
modus, i, (m): modo, manera
multo, as, are: castigar, multar
noceo, es, ere: dañar, perjudicar; ser nocivo
nullus, a, um: ninguno
patina, ae, (f): tartera, cacerola
patior, eris, i, passus sum: [v. dep.] soportar, sufrir
peregrinus, a, um: peregrino/-a.
plenus, a, um: lleno, pleno; completo
pono, is, ere, posui, situm: poner, colocar.
possum, potes, posse, potui: poder, ser capaz
prior, oris: [compar.super.] primero; superior, anterior
quis, quae, quid: [indef.] alguien, alguno, algo.
quisque, quaeque, quidque: cada uno
reuoco, as, are: revocar, volver a llamar.
rostrum, i, (n): pico.
satio, as, are: saciar, satisfacer, aplacar; hartar.
si: [conj.condicional] si
sic: [adv.] así, de este modo
similis, e: similar, parecido, semejante
sorbitio, sorbitionis, (f): sorbete, brevaje.
suus, a, um: su, suyo
torqueo, es, ere, torsi, tortum: torturar, atormentar
uero: [adv.] verdaderamente, sí; [conj.advers.] pero.
uerus, a, um: verdadero
uolucer, volucris, volucre: alado,-a.
uulpes, is, (f): zorra
1
nocendum est
: forma verbal de la conjugación perifrástica pasiva con el dativo de interés “
nulli
” (> „a
nadie se debe dañar‟).
2
quis
: pronombre indefinido átono correspondiente a la forma tónica “aliquis”.
3
multandum esse
: infinitivo de futuro pasivo (conjugación perifrástica): „que debe ser castigado‟.
4
invitasse
: infinitivo de perfecto contracto (= “invitavisse”). Aquí forma parte de una “construcción
personal” con sujeto en nominativo (“
vulpes
”) y un verbo principal pasivo (“
dicitur
”): „Se dice que la
zorra invitó…‟. Esta construcción se extiende al infinitivo “
posuisse
”: „y que le puso…‟.
5
huic
: dativo singular de “hic, haec, hoc”; se refiere como demostrativo anafórico a “lagona”.
6
locutam esse: infinitivo de perfecto de verbo deponente (“loquor”) con sujeto propio y dependiente del
verbo principal “accepimus” („hemos sabido que…‟)..
7
quisque
: pronombre indefinido con sufijo invariable “-que”: “quisque, quaeque, quidque” (> „cada
uno”).
8
pati
: infinitivo del verbo deponente “patior”.