IES “Fuente de la Peña” (Jaén)
Selección de “Fábulas” de Fedro
Departamento de Latín
Por: Jaime Morente Heredia
21.- Leo senex, aper, taurus et asinus
Quicumque amisit dignitatem pristinam,
ignavis etiam iocus est in caso gravi.
Defectus annis et desertus viribus
leo cum iaceret spiritum extremum trahens,
aper fulmineis ad eum venit dentibus
et vindicavit ictu veterem iniuriam.
Infestis taurus mox confodit cornibus
hostile corpus. Asinus, ut vidit ferum
impune laedi, calcibus frontem extudit.
At ille exspirans: “Fortes indigne tuli
mihi insultare; te, naturae dedecus,
quod ferre cogor, certe bis videor mori.”
(Fábula no adaptada)
VOCABULARIO:
DIFICULTADES:
-
Conjunciones: “CUM histórico”, “UT con ind.”, “QUOD causal”
-
Participios de perfecto y de presente.
Quicumque
1
amisit dignitatem pristinam,
etiam ignavis iocus est in casu gravi.
Cum leo, defectus annis et desertus viribus,
iaceret spiritum extremum trahens
2
,
aper fulmineis dentibus ad eum venit
et vindicavit ictu veterem iniuriam.
Taurus mox confodit infestis cornibus
hostile corpus. Asinus, ut
3
vidit ferum
impune laedi
4
, calcibus frontem extudit.
At ille exspirans dixit: “Fortes indigne
mihi insultare
5
tuli; quod
6
te, naturae dedecus,
ferre cogor
7
, certe bis videor mori
8
.”
amitto, is, ere, misi, missum: perder, renunciar
annus, i, (m): año
aper, apri, (m): jabalí
asinus, i, (m): asno
at [conj.] pero, mas
bis [adv.] dos veces
calx, calcis, (f): casco, talón.
casus, casus, (m): caida, desgracia.
certe [adv.] ciertamente, seguramente
cogo, is, ere, egi, actum: empujar; reunir; recoger; obligar
confodio, is, ere, fodi, fossum: cavar; atravesar; afligir
cornu, us, (n): cuerno, ala [del ejército]
corpus, oris, (n): cuerpo
cum: [prep. abl.] con; [ conj.] cuando; como; aunque
dedecus, oris, (n): deshonor, vergüenza, ignominia
deficio, is, ere, defeci, defectum: agotar, debilitar.
dens, dentis, (f): diente
desero, is, ere, ui, desertum: abandonar.
dico, is, ere, dixi, dictum: decir
dignitas, atis, (f): dignidad, virtud
etiam: [adv.] también, incluso
exspiro, as, are, ...: expirar, morir.
extremus, a, um: último, extremo
extundo, is, ere, extudi, extusum: cincelar, abrir.
fero, fers, ferre, tuli, latum: llevar; soportar; decir
ferus, a, um: salvaje, fiero; grosero, cruel
fortis, e: fuerte, vigoroso, robusto; valiente, animoso
frons, ontis, (f): frente, rostro
fulmineus, a, um: fulminante, terrible, mortal.
grauis, e: pesado, oneroso; duro, riguroso; serio, triste
hostilis, e: hostil, enemigo,-a.
iaceo, es, ere, cui, citurus: yacer, estar tendido; extenderse
ictus, us, (m): golpe.
ignavus, a, um: perezoso, cobarde inútil.
impune: [adv.] impunemente
indignus, a, um: indigno; vil, vergonzoso
infestus, a, um: enemigo, hostil; amenazado
iniuria, ae, (f): injusticia, afrenta, injuria
insulto, as, are,..: insultar.
iocus, i, (m): broma; juego, diversión
laedo, is, ere, si, sum: herir, lastimar; molestar, injuriar
leo, onis, (m): león
morior, iris, i, mortuus sum: [v. dep.] morir, consumirse
mox: [adv.] luego, pronto
natura, ae, (f): naturaleza; carácter
pristinus, a, um: primitivo, prístino, antiguo
quicumque, quaecumque, quodcumque: cualquiera que
senex, senis: viejo, anciano.
spiritus, us, (m): soplo; respiración, aliento; espíritu
taurus, i, (m): toro
traho, is, ere, traxi, tractum: atraer, hilar, arrastrar; gastar.
uenio, is, ire, ueni, uentum: venir
uetus, eris: viejo, anciano; antiguo
uideo, es, ere, uidi, uisum: ver
uideor, eris, eri, uisus sum: ser visto; parecer
uindico, as, are: reclamar; vengar, castigar
uires, ium, (f): [plural de vis,vim, vi] fuerzas
ut: [conj.] como; cuando; aunque; que; para que
1
quicumque
: pronombre indefinido compuesto con el sufijo invariable “-cumque”: “quicumque,
quaecumque, quodcumque” (> cualquiera que…).
2
trahens
: participio de presente con valor de “predicativo subjetivo” acompañado de su propio CD.
3
ut
: conjunción subordinante adverbial temporal o modal (> cuando…/como…) por tener el verbo en
modo indicativo.
4
laedi
: infinitivo de presente pasivo con sujeto propio (“
ferum
”).
5
insultare
: infnitivo con sujeto propio (“fortes”).
6
quod
: conjunción subordinante adverbial causal.
7
cogor
: verbo con complemento de régimen (suplemento) en infinitivo (“ferre”): „estoy obligado a…‟.
8
mori
: infnitivo de verbo deponente en “construcción personal” con su verbo principal “
videor
” (>
„ciertamente parezco morir doblemente‟ o “ciertamente me parece que muero dos veces‟.