Marco Tulio Cicerón
D e l a v e j e z
12
etiam nominantur senes. Quod si legere aut
audire voletis externa, maximas res publicas ab
adulescentibus
labefactatas,
a
senibus
sustentatas et restitutas reperietis.
ancianos. Si queréis leer o escuchar historias de
países extranjeros, encontraréis grandes estados
arruinados por sus dirigentes jóvenes. Pero estos
mismos estados fueron regenerados y sustentados
por dirigentes ancianos.
Cedo, qui vestram rem publicam tantam
amisistis tam cito?
"¿Por qué perdisteis tan deprisa vuestra gran
república?"
Sic enim percontantur in Naevi poetae Ludo.
Respondentur et alia et hoc in primis:
El poeta Nevio preguntaba esto en un poema: Y
en primer lugar se respondía:
Proveniebant
oratores
novi,
stulti
adulescentuli.
Temeritas est videlicet florentis aetatis,
prudentia senescentis.
"Iban llegando nuevos oradores, necios
jovenzuelos."
La osadía es propia de la juventud, la prudencia,
de la vejez.
VII. 21. At memoria minuitur. Credo, nisi eam
exerceas, aut etiam si sis natura tardior.
Themistocles omnium civium perceperat
nomina; num igitur censetis eum, cum aetate
processisset, qui Aristides esset, Lysimachum
salutare solitum? Equidem non modo eos novi,
qui sunt, sed eorum patres etiam et avos, nec
sepulcra legens vereor, quod aiunt, ne
memoriam perdam; his enim ipsis legendis in
memoriam redeo mortuorum. Nec vero
quemquam senem audivi oblitum, quo loco
thesaurum obruisset; omnia, quae curant,
meminerunt; vadimonia constituta, quis sibi, cui
ipsi debeant.
Se me argüirá que la memoria se pierde. Creo que
así es si no se ejercita o si estuviera enferma.
Temístocles se había aprendido de memoria todos
los nombres de sus conciudadanos. ¿Pensáis acaso
que confundía a Lisímaco con Arístides cuando,
de viejo, mantenía la costumbre saludar a todos?
Yo no sólo recuerdo a los de mi generación que
todavía viven, también recuerdo el nombre de sus
padres, e incluso, el de sus abuelos. No temo
perder la memoria leyendo sus epitafios, según
dicen, bien al contrario, leyéndolos mantengo su
memoria. Nunca he oído decir que un anciano se
haya olvidado del lugar donde guardó su tesoro.
Recuerdan todos los asuntos que les interesan y el
día del encuentro con sus acreedores y deudores.
22. Quid iuris consulti, quid pontifices, quid
augures, quid philosophi senes, quam multa
meminerunt! Manent ingenia senibus, modo
permaneat studium et industria, neque ea solum
in claris et honoratis viris, sed in vita etiam
privata et quieta. Sophocles ad summam
senectutem tragoedias fecit; quod propter
studium cum rem neglegere familiarem
videretur, a filiis in iudicium vocatus est, ut,
quem ad modum nostro more male rem
gerentibus patribus bonis interdici solet, sic
illum quasi desipientem a re familiari
removerent iudices. Tum senex dicitur eam
fabulam, quam in manibus habebat et proxime
scripserat, Oedipum Coloneum, recitasse
iudicibus quaesisseque, num illud carmen
desipientis videretur. Quo recitato sententiis
iudicum est liberatus.
¿Qué diremos del jurisconsulto, de los pontífices
o de los augures? ¡Cuántas cosas recordaron los
antiguos filósofos! Lo mismo que el afán de
conocimiento y de actividad, las facultades
permanecen en los ancianos, tanto en su vida
social de hombres ilustres y venerables como en
su vida familiar y privada. Sófocles escribió una
tragedia en su ancianidad. Precisamente por ese
interés de estudio parecía que se despreocupaba
de su patrimonio familiar, y fue demandado
judicialmente por sus hijos. Los jueces decidieron
quitarle la gestión del patrimonio familiar como si
fuera un loco, igual que acostumbramos a
imposibilitar a los cabeza de familia que no
gestionan bien sus bienes. Se dice que, para
defenderse, el anciano recitó de memoria la obra
que en ese momento tenía entre manos, la
recientemente escrita, ¡nada menos que
"Edipo en
Colono"!
¡Y se atrevió a preguntar a los jueces, si
eso era propio de un anciano demente! Fue