IES “Fuente de la Peña” (Jaén)
Selección de “textos” de Ovidio (“Metamorfosis”)
Departamento de Latín
Por: Jaime Morente Heredia
23.- Marte, Venus y Vulcano (b)
(nivel 5)
….. extemplo graciles ex aere catenas
retiaque et laqueos, quae
1
lumina fallere possent,
elimat (non illud opus tenuissima vincant
(no a aquella obra venzan las finísimas
stamina, non summo quae pendet aranea
2
tigno),
hebras, no la telaraña que de la más alta viga pende),
utque
3
leves tactus momentaque parva sequantur,
y que a leves tactos también pequeños movimientos sigan,
efficit et lecto circumdată
4
collocat arte.
consigue y al lecho circundadas (las) coloca con arte (habilidad).
Ut venere torum coniunx et adulter in unum,
arte viri vinclisque nova ratione paratis
in mediis
5
ambo deprensi amplexibus haerent.
Lemnius extemplo valvas patefecit eburnas,
inmisitque deos: illi iacuere ligati
turpiter, atque aliquis de dis non tristibus optat
sic fieri turpis: superi risere, diuque
haec fuit in toto notissima fabula caelo.
(Liber IV, 176-189)
VOCABULARIO:
adulter, eris, (m): adúltero
aes, aeris, (n): bronce, moneda de cobre, dinero, soldada
aliquis, a, id: alguien, alguno
ambo, ambae, o: ambos, los dos
amplexus, us, (m): abrazo.
aranea, ae, (f): araña, telaraña
ars, artis, (f): arte, habilidad.
atque [conj.coord.copul.] y (= ac)
caelum, i, (n): cielo
catena, ae, (f): cadena
circumdo, as, are, dedi, datum: rodear, circundar.
colloco, as, are: colocar
coniunx, coniungis, (m.o f).: cónyuge.
deprendo, is, ere, endi, ensum: sorprender, descubrir.
deus, i, (m): dios [abl.plural: deis, diis o dis].
diu: [adv.] de día; largo tiempo
eburneus, a, um: marfileñas, de marfil
efficio, is, ere, effeci, effectum: lograr, conseguir
elimo, as, are, ...:limar.
extemplo: [adv.] inmediatamemnte, en seguida, al punto
fabula, ae, (f): rumor; leyenda, mito; fábula
fallo, is, ere, fefelli, falsum: engañar, burlar.
fio, is, fieri, factus sum: [pasiva del verbo facio] ser hecho.
gracilis, e: grácil, delgado, fino.
haereo, es, ere, haesi, haesum: estar fijo o adherido; quedarse
quieto
iaceo, es, ere, cui, citurus: yacer, estar tendido; extenderse
inmitto, is, ere, -misi, -misum: admitir, introducir, meter..
laqueus, i, (m): lazo, nudo escurridizo.
lectus, i, (m): lecho, cama, sofá
Lemnius, ii, (m): el Lemnio (Vulcano, de Lemnos).
leuis, e: ligero, leve, veloz; futil; inconstante, frívolo
ligo, as, are: liar, ligar, atar.
lumen, inis, (n): luz, lumbre; lámpara; [pl.] ojos
medius, a, um: que está en medio, central, centro de
momentum, i, (n): movimiento.
notus, a, um: conocido, famoso
nouus, a, um: nuevo, novedoso/-a.
opto, as, are, avi, atum: desear; elegir
opus, eris, (n): obra, trabajo; opus est: es necesario
paro, as, are, avi, atum: preparar
paruus, a, um: pequeño
patefacio, is, ere, patefeci, patefactum: abrir.
pendeo, es, ere, pependi, -: pender, colgar.
possum, potes, posse, potui: poder, ser capaz
ratio, onis, (f): cálculo; razón; manera.
rete, is, (n): red.
rideo, es, ere, risi, risum: reír, reírse; mofarse, burlarse
sequor, eris, i, secutus sum: seguir; perseguir
sic: [adv.] así, de este modo
stamen staminis, (n): hebra.
summus, a, um: [superl.] el más alto.
superus, a, um: alto, elevado, superior
tactus, us, (m): tacto.. toque.
tenuis, e: tenue, fino, delgado, ligero, delicado.
tignum, i, (n): madero, viga, poste, estaca
torus, i, (m): lecho conyugal
totus, a, um: todo, entero
tristis, e: triste, afligido; serio, grave.
turpis, e: deshonroso, indecente
turpiter: [adv.] vergonzosamente, de manera deshonesta
ualua, ae, (f): [generalmente en plural: ualuae, arum: puertas,
hojas/jambas de las puerta].
uenio, is, ire, ueni, uentum: venir
uinclum, i, (n): lazo, atadura, vínculo; cadena; amarras
uinco, is, ere, uici, uictum: vencer
uir, uiri, (m): hombre, varón, marido, esposo.
unus, a, um: uno; un, alguno; único
1
Relativo en neutro plural con antecedente múltiple (“catenas retiaque et laqueos”).
2
Atracción del antecedente por el relativo; ordénese de la siguiente manera: “…, non aranea quae summo tigno pendet
”
.
3
“ut… sequantur” (ut+subjuntivo): proposición subordinada sustantiva –completiva- dependiente de “efficit”.
4
Participio concertado en neutro plural con el CD omitido (“stamina” o “catenas retiaque et laqueos”).
5
Adjetivo adyacente de “amplexibus”: “in mediis amplexibus” (> “… en los abrazos medios…” = “… en medio de los
abrazos…”).