XL
Quaenam te mala mens, miselle Rauide,
agit praecipitem in meos iambos?
quis deus tibi non bene aduocatus
uecordem parat excitare rixam?
an ut peruenias in ora uulgi? 5
quid uis? qua lubet esse notus optas?
eris, quandoquidem meos amores
cum longa uoluisti amare poena.
XLI
Ameana, puella defututa,
tota milia me decem poposcit,
ista turpiculo puella naso,
decoctoris amica Formiani.
propinqui, quibus est puella curae, 5
amicos medicosque conuocate:
non est sana puella nec rogare
qualis sit solet est imaginosa.
XLII
Adeste, hendecasyllabi, quot estis
omnes undique, quotquot estis omnes!
iocum me putat esse moecha turpis
et negat mihi nostra reddituram
pugillaria, si pati potestis. 5
persequamur eam et reflagitemus!
quae sit, quaeritis? illa, quam uidetis
turpe incedere, mimice ac moleste
ridentem catuli ore Gallicani.
circumsistite eam et reflagitate: 10
'moecha putida, redde codicillos,
redde, putida moecha, codicillos!'
non assis facis? o lutum, lupanar,
aut si perditius potest quid esse!
sed non est tamen hoc satis putandum. 15
quodsi non aliud potest, ruborem
ferreo canis exprimamus ore.
conclamate iterum altiore uoce:
'moecha putida, redde codicillos,
redde, putida moecha, codicillos!' 20
sed nil proficimus, nihil mouetur.
mutanda est ratio modusque nobis,
si quid proficere amplius potestis:
'pudica et proba, redde codicillos!'
XLIII
Salue, nec minimo puella naso
nec bello pede nec nigris ocellis
nec longis digitis nec ore sicco
nec sane nimis elegante lingua,
decoctoris amica Formiani. 5
ten prouincia narrat esse bellam?
tecum Lesbia nostra comparatur?
o saeclum insapiens et infacetum!
XLIV
O funde noster, seu Sabine seu Tiburs...
(nam te esse Tiburtem autumant, quibus non est
cordi Catullum laedere: at quibus cordi est,
quouis Sabinum pignore esse contendunt);
sed seu Sabine siue uerius Tiburs, 5
XL
¿Qué mala idea, pobrecito Rávido(117), te lleva de
cabeza contra mis yambos(118)? ¿Qué dios no bien
invocado por ti te lanza a provocar una discordia
insensata? ¿Acaso para andar tú de boca en boca?
¿Qué quieres? ¿Deseas que te conozcan a toda costa?
Lo serás, puesto que has pretendido querer a mis
amores a pesar de un largo castigo.
XLI
Ameana(119), esa chica requetefollada, me ha
pedido la suma de diez mil sestercios(120); esa niña de
nariz feúcha, amiga del dilapidador de Formias(121).
Parientes que os preocupáis de esta moza, reunid a
amigos y a médicos: esta chica no está en su cabales, y
no suele preguntarse cómo es; está alucinada(122).
XLII
Acercaos, endecasílabos(123), todos cuantos hay
por todas partes, todos cuantos hay. Una
desvergonzada adúltera me toma a broma y dice que
no me devolverá nuestras tablillas, creyéndose que
podéis aguantarlo. Vamos a perseguirla y a pedírselas
con insistencia.
¿Preguntáis quién es? La que veis andar
indecentemente, la que, como una actriz de mimos,
con desfachatez se ríe, con una boca de cachorro
galo(124). Rodeadla y pedidle con insistencia:
"Corrompida adúltera, devuélvenos los escritos.
Devuélvenos los escritos, corrompida adúltera." ¿Que
te importa un bledo? ¡Ay, fango, lupanar, o algo más
corrompido si puede haberlo! Pero no hay que confiar
en que esto baste. Si no puede ser de otra manera,
saquémosle los colores en su férrea cara de perro.
Gritad a coro otra vez con voz más alta: "Corrompida
adúltera, devuélvenos los escritos.
Devuélvenos los escritos, corrompida adúltera." Pero,
no hacemos ni un progreso, sigue como si tal cosa.
Tenemos que cambiar el método y la forma, a ver si
podéis progresar un poco: "Virtuosa y honrada,
devuélvenos los escritos."
XLIII
¡Salud!, niña ni de nariz pequeña ni de
hermosos pies ni de negros ojitos ni de dedos largos ni
de boca sana ni, sin duda, de demasiado elegante
lengua, amiga del dilapidador de Formias(125). ¿Y de
ti dice la provincia(126) que eres guapa? ¿Y contigo se
compara a mi Lesbia? ¡Ay, generación sin gusto y sin
modales!
XLIV
Finca mía, seas sabina o tiburtina (pues
aseguran que tú eres tiburtina los que no tienen en su
corazón herir a Catulo; pero quienes sí, se empeñan
con cualquier clase de prueba en que eres sabina(127));
pero, seas sabina, o, con más razón, tiburtina, me sentí