IES “Fuente de la Peña” (Jaén)
Antología de textos: M. T. Cicerón (
De amicitia
)
Departamento de Latín
Por: Jaime Morente Heredia (profesor de Latín)
La reprensión en la amistad
TEXTO Nº 20
(Nivel 3)
Sed cum tot signis eadem natura declaret quid
1
velit,
anquirat, desideret, tamen obsurdescimus, nescio quo
modo, nec ea, quae
2
ab ea monemur, audimus. Est
enim varius et multiplex usus amicitiae, multaeque
causae suspicionum offensionumque dantur, quas tum
evitare, tum elevare, tum ferre sapientis
3
est; una illa
sublevanda offensio est, ut et utilitas in amicitia et
fides retineatur: nam et amici saepe monendi sunt et
obiurgandi, et haec accipienda (sunt) amice, cum
benevole fiunt.
VOCABULARIO
accipio, is, ere, cepi, ceptum : recibir, aprender
amicitia, ae, f. : amistad
amicus, a, um : amigo
amicus, i, m. : amigo
anquiro, is, ere,... : buscar
audio, is, ire, ivi, itum : oír
beneuolus, a, um : benévolo, generoso
causa, ae, f. : causa, motivo; [causa tras gén. valor final] para
cum, : [prep. abl.] con; [ conj.] cuando; como; aunque
declaro, as, are, avi, atum : declarar, manifestar
desidero, as, are : desear
desido, is, ere, sedi : hundirse; debilitarse, decaer
do, das, dare, dedi, datum : dar
eleuo, as, are : levantar, elevar; disminuir; desacreditar
enim, : [conj. coord. causal] en efecto, pues
et, : [conj. coord.] y;
et… et…
: no sólo…, sino también …
evito, as are. avi, atum : evitar
fero, fers, ferre, tuli, latum : llevar; soportar; decir
fides, ei, f. : fe, confianza, lealtad
fio, is, fieri, factus sum : [pasiva del verbo facio] ser hecho;
suceder
hic, haec, hoc : este, esta, esto
idem, eadem, idem : mismo, el mismo
ille, illa, illud : aquel, aquella, aquello
in, : [prep.acus] a, hacia, para, contra; (prep.abl.) en
is, ea, id : él, este
modo, : [adv.] sólo, por lo menos
modus, i, m. : medida, dimensiones; ritmo, tono; límite; modo,
manera
moneo, es, ere, ui, itum : recordar; advertir, aconsejar
multiplex, multiplicis : múltiple
multus, a, um : mucho, abundante
nam, : [conj. coord.causal] pues, en efecto
natura, ae, f. : naturaleza; carácter
nec, : [conj. copulativa, =neque] ni, y no
nescio, is, ire, iui, itum : no saber, ignorar
obiurgo, as, are : reprochar, reñir, censurar, castigar
obsurdesco, is, ere,... : ensordecer
offensio, onis, f. : ofensa
qui, quae, quod : [relat.] cual, que, quien
quis, quae, quid : [interr.] ¿quién? ¿cuál? ¿qué?
quo, : [adv.rel.] hacia donde; [adv.interr.] ¿hacia dónde?;
[conj.final] para que
retineo, es, ere, retinui, retentum : retener
saepe, : [adv.] a menudo
sapiens, entis : inteligente, sabio, juicioso
sapiens, entis, m. : sabio, filósofo
sed, : [conj.adversativa] pero, mas, sin embargo
signum, i, m : signo, señal, marca; contraseña; estandarte
subleuo, as, are : levantar, elevar; consolar, remediar; ayudar,
proteger; disminuir
sum, es, esse, fui : ser, estar; haber, existir
suspicio, ionis, f. : sospecha, suposición
tamen, : [adv.] sin embargo
tot, : [indecl.] tantos, tan gran número
tum, : [adv.] entonces. [conj. distrbutiva]tum..tum…: ya…ya…
uarius, a, um : variado, vario, diverso
unus, a, um : uno; un, alguno; único
uolo, uis, uelle : querer
usus, us, m. : uso, empleo; ejercicio, práctica
ut, : [conj.] como; cuando; aunque; de tal manera que, tal que,
tanto que; que; para que; es decir que
utilitas, atis, f. : utilidad, ventaja, provecho, interés, beneficio
1
quid
: pronobre interrogativo. Introduce varias interrogativas indirectas (completivas de “declaret”) que deben ser
traducidas en indicativo aunque estén en subjuntivo.
2
quae
: pronombre relativo neutro plural en acusativo (acusativo de relación dependiente del verbo pasivo
“moneamur”):
‘respecto a las cuales”.
3
sapientis
: genitivo dependiente del verbo SUM (ser de…, ser propio de…)