< Recital poético

"RECITAL POÉTICO"

(por Vojin Nedeljkovic)

    Se presentan aquí una selección de poemas de la antigüedad clásica latina y los enlaces correspondientes a una serie de archivos en formato MP3, que pretenden una reconstrucción del lenguaje de los romanos de época clásica y del supuesto ritmo de los versos seleccionados.

    Como complemento a los textos poéticos y a sus audios correspondientes, se incluye una descripción de la métrica correspondiente a los versos y a las estrofas utilizadas.

AUDIO (MP3) TEXTO MÉTRICA
Catulo 8 (Miser Catulle...) Coriambo
Catulo 29 (Quis hoc potest...) Trímetro yámbico
Virgilio, Églogas 1, 1-25 (Tityre, tu...) Hexámetro dactílico
Virgilio, Eneida 4, 9-29 (Anna soror...) Hexámetro dactílico
Horacio, Odas 1.25 (Parcius junctas...) Estrofa sáfica
Horacio, Odas 1.38 (Persicos odi...) Estrofa sáfica
Horacio, Epodos 2, 1-36 (Beatus ille...) Trímetro yámbico + dímetro yámbico
Ovidio, Tristes 3.4b (Proxima sideribus...) Dístico elegíaco
Marcial 5.34 (Hanc tibi, Fronto...) Dístico elegíaco
Juvenal 3, 193-211 (Nos urbem...) Hexámetro dactílico
Juvenal 3, vv. 278-301 (Ebrius ac petulans...) Hexámetro dactílico
Adriano fr.3 (Morel) (Animula vagula...) Dímetro yámbico

---------

MÉTRICA DE LOS VERSOS

(con ejemplos)

Abreviaturas de la "cantidad silábica"

L  Sílaba larga

s  Sílaba breve

A  Sílaba de cantidad indiferente (larga o breve); también llamada sílaba "anceps".

sL  Sílaba breve reemplazable por una larga.

Ls  Sílaba larga reemplazable por una breve.

ssL  Dos sílabas breves reemplazables por una larga.

Lss  Sílaba larga reemplazable por dos breves.

X  ‘elementum biceps’: Sílaba breve reemplazable por una larga o por dos breves.


Hexámetro dactílico: L-ssL L-ssL L-ssL L-ssL L-s-s L-A

Ej. nos urbem colimus tenui tibicine fultam

L-L (nos-ur) L-s-s (bem-co-li) L-s-s (mus-te-nu) L-L (i-ti) L-s-s (bi-ci-ne) L-L (ful-tam)

Ej. ebrius ac petulans, qui nullum forte cecidit

L-s-s (e-bri-u) L-s-s (sac-pe-tu) L-L (lans-qui) L-L (nul-lum) L-s-s (for-te-ce) L-L (ci-dit)


DÍSTICO ELEGÍACO

consta de un hexámetro

seguido de un pentámetro: L-ssL L-ssL L L-s-s L-s-s A

Ej. oscula commendo deliciasque meas

L-s-s (os-cu-la) L-L (com-men) L (do) L-s-s (de-li-ci) L-s-s (as-que-me) L (as)

Ej. vixisset totidem ni minus illa dies

L-L (vic-sis) L-s-s (set-to-ti) L (dem) L-s-s (ni-mi-nu) L-s-s (sil-la-di) L (es)


Trímetro yámbico: X-Lss-s-Lss X-Lss-s-Lss X-Lss-s-A

Ej. libet jacere modo sub antiqua ilice

s-L-s-L (li-bet-ja-ce) s-s-L-s-L (re-mo-do-su-ban) L-L-s-L (ti-qui-li-ce)

Ej. pavidumque leporem et advenam laqueo gruem

s-s-L-s-s-s (pa-vi-dum-que-le-po) s-L-s-L (re-tad-ve-nam) s-s-L-s-L (la-que-o-gru-em)


Dímetro yámbico: X-Lss-s-Lss X-Lss-s-A

Ej. pernicis uxor Apuli

L-L-s-L (per-ni-ci-suc) s-L-s-L (so-ra-pu-li)

Ej. animula vagula blandula

s-s-s-s-L (a-ni-mu-la-va) s-s-L-s-L (gu-la-blan-du-la)


Coriambo: X-Lss-s-Lss X-Lss-s-Lss X-Lss-L-A

(este es, un trímetro yámbico terminado en L-A en lugar de s-A)

Ej. miser Catulle, desinas ineptire

s-L-s-L (mi-ser-ca-tul) s-L-s-L (le-de-si-na) s-L-L-s (si-nep-ti-re)

Ej. puella senibus dulcior mihi cycnis

s-L-s-s-s (pu-el-la-se-ni) s-L-s-L (bus-dul-ci-or) s-L-L-L (mi-hi-cyc-nis)


Gliconio: L-Ls L-s-s-L s-A

Ej. donec gratus eram tibi

L-L (do-nec) L-s-s-L (gra-tu-se-ram) s-L (ti-bi)

Ej. cinge tempora floribus

L-s (cin-ge) L-s-s-L (tem-po-ra-flo) s-L (ri-bus)


ESTROFA SÁFICA

contiene tres versos sáficos... L-s-L-L L-s-s-L s-L-A

Ej. Persicos odi, puer, apparatus

L-s-L-L (per-si-co-so) L-s-s-L (di-pu-e-rap) s-L-L (pa-ra-tus)

...seguido de un andonean: L-s-s-L A

Ej. sera moretur

L-s-s-L (se-ra-mo-re) L (tur)


OTROS POEMAS

(sin métrica)

AUDIO (MP3) TEXTO
Catulo 3 (Lugete, o Veneres...)
Catulo 63, vv.12–26 (Agite ite...)
Horacio, Odas 2.14 (Eheu fugaces...)
Horacio, Odas 3.9 (Donec gratus...)
Horacio, Odas 3.30 (Exegi monumentum...)
Marcial 3.44 (Occurrit tibi...)

 

Catulo 3

Lugete, o Veneres Cupidinesque,
et quantum est hominum venustiorum!
Passer mortuus est meae puellae,
passer, deliciae meae puellae,
quem plus illa oculis suis amabat.
Nam mellitus erat, suamque norat
ipsam tam bene quam puella matrem,
nec sese a gremio illius movebat,
sed circumsiliens modo huc modo illuc
ad solam dominam usque pipiabat.
qui nunc it per iter tenebricosum
illud, unde negant redire quemquam.
At vobis male sit, malae tenebrae
Orci, quae omnia bella devoratis!
Nam bellum mihi passerem abstulistis.
O factum male, o miselle passer!
tua nunc opera meae puellae
flendo turgiduli rubent ocelli!


Catulo 63, vv.12–26

"Agite ite ad alta, Gallae, Cybeles nemora simul,
simul ite, Dindymenae dominae vaga pecora,
aliena quae petentes velut exsules loca
sectam meam exsecutae duce me mihi comites
rapidum salum tulistis truculentaque pelagi,
et corpus evirastis Veneris nimio odio;
hilarate erae citatis erroribus animum.
Mora tarda mente cedat: simul ite, sequimini
Phrygiam ad domum Cybebes, Phrygia ad nemora deae,
ubi cymbalum sonat vox, ubi tympana reboant,
tibicen ubi canit Phryx curvo grave calamo,
ubi capita Maenades vi jaciunt hederigerae,
ubi sacra sancta acutis ululatibus agitant,
ubi suevit illa divae volitare vaga cohors;
quo nos decet citatis celerare tripudiis."
Eheu fugaces, Postume, Postume,
labuntur anni, nec pietas moram
  rugis et instanti senectae
    afferet indomitaeque morti,
non si trecenis, quotquot eunt dies,
amice, places illacrimabilem
  Plutona tauris, qui ter amplum
    Geryonen Tityonque tristi
compescit unda, scilicet omnibus,
quicumque terrae munere vescimur,
  enaviganda, sive reges
    sive inopes erimus coloni.
Frustra cruento Marte carebimus
fractisque rauci fluctibus Hadriae,
  frustra per autumnos nocentem
    corporibus metuemus Austrum:
visendus ater flumine languido
Cocytos errans, et Danai genus
  infame, damnatusque longi
    Sisyphus Aeolides laboris.
Linquenda tellus et domus et placens
uxor, neque harum quas colis arborum
  te praeter invisas cupressos
    ulla brevem dominum sequetur.
Absumet heres Caecuba dignior
servata centum clavibus, et mero
  tinguet pavimentum superbo,
    pontificum potiore cenis.


Horacio, Odas 2.14

Eheu fugaces, Postume, Postume,
labuntur anni, nec pietas moram
  rugis et instanti senectae
    afferet indomitaeque morti,
non si trecenis, quotquot eunt dies,
amice, places illacrimabilem
  Plutona tauris, qui ter amplum
    Geryonen Tityonque tristi
compescit unda, scilicet omnibus,
quicumque terrae munere vescimur,
  enaviganda, sive reges
    sive inopes erimus coloni.
Frustra cruento Marte carebimus
fractisque rauci fluctibus Hadriae,
  frustra per autumnos nocentem
    corporibus metuemus Austrum:
visendus ater flumine languido
Cocytos errans, et Danai genus
  infame, damnatusque longi
    Sisyphus Aeolides laboris.
Linquenda tellus et domus et placens
uxor, neque harum quas colis arborum
  te praeter invisas cupressos
    ulla brevem dominum sequetur.
Absumet heres Caecuba dignior
servata centum clavibus, et mero
  tinguet pavimentum superbo,
    pontificum potiore cenis.


Horacio, Odas 3.9

 Donec gratus eram tibi,
nec quisquam potior bracchia candidae
  cervici juvenis dabat,
Persarum vigui rege beatior.
  Donec non alia magis
arsisti, neque erat Lydia post Chloen,
  multi Lydia nominis
Romana vigui clarior Ilia.
  Me nunc Thressa Chloe regit,
dulces docta modos et citharae sciens,
  pro qua non metuam mori,
si parcent animae fata superstiti.
 Me torret face mutua
Thurini Calais filius Ornyti,
  pro quo bis patiar mori,
si parcent puero fata superstiti.
  Quid si prisca redit Venus,
diductosque jugo cogit aeneo?
  si flava excutitur Chloe,
rejectaeque patet janua Lydiae?
  Quamquam sidere pulchrior
ille est, tu levior cortice et improbo
  iracundior Hadria,
tecum vivere amem, tecum obeam libens.


Horacio, Odas 3.30

Exegi monumentum aere perennius
regalique situ pyramidum altius,
quod non imber edax, non aquilo impotens
possit diruere aut innumerabilis
annorum series et fuga temporum.
Non omnis moriar, multaque pars mei
vitabit Libitinam: usque ego postera
crescam laude recens, dum Capitolium
scandet cum tacita virgine pontifex:
Dicar, qua violens obstrepit Aufidus
et qua pauper aquae Daunus agrestium
regnavit populorum, ex humili potens
princeps Aeolium carmen ad Italos
deduxisse modos. Sume superbiam
quaesitam meritis, et mihi Delphica
lauro cinge volens, Melpomene, comam.


Marcial 3.44

Occurrit tibi nemo quod libenter,
quod, quacumque venis, fuga est et ingens
circa te, Ligurine, solitudo,
quid sit, scire cupis? Nimis poeta es.
Hoc valde vitium periculosum est.
Non tigris catulis citata raptis,
non dipsas medio perusta sole,
nec sic scorpios improbus timetur.
Nam tantos, rogo, quis ferat labores?
Et stanti legis et legis sedenti,
currenti legis et legis cacanti.
In thermas fugio: sonas ad aurem.
Piscinam peto: non licet natare.
Ad cenam propero: tenes euntem.
Ad cenam venio: fugas edentem.
Lassus dormio: suscitas jacentem.
Vis quantum facias mali videre?
Vir justus, probus, innocens timeris.