IES “Fuente de la Peña” (Jaén)
Selección de “textos” de Ovidio (“Metamorfosis”)
Departamento de Latín
Por: Jaime Morente Heredia
32.- Ceres busca a Proserpina
(nivel 4)
Quas dea per terras et quas erraverit
1
undas,
Por qué tierras y qué mares la diosa vagó
dicere longă mora est: quaerenti defuit orbis.
decir(contar) larga demora es: a quien buscaba (le) faltó orbe(mundo).
Sicaniam repetit, dumque omnia lustrat eundo
2
,
venit et
3
ad Cyanem; ea ni mutata fuisset,
omnia narrasset, sed et os et lingua volenti
4
dicere non aderant, nec qua loqueretur
1
habebat;
ni con qué hablara(hablar) tenía;
signa tamen manifesta dedit notamque
5
parenti
illo forte loco delapsam
5
in gurgite sacro
Persephones zonam summis ostendit in undis.
Quam
6
simul agnovit, tamquam tunc denique raptam
En cuanto lo/la reconoció, como entonces finalmente raptada
scisset, inornatos laniavit diva capillos
(la) hubiese sabido,…
et repetita suis percussit pectora palmis.
Nescit adhuc, ubi sit
1
; terras tamen increpat omnes
ingratasque
7
vocat nec frugum munere
8
dignas
7
,
(Liber V, 462-473)
VOCABULARIO:
adhuc, [adv.] todavía
adsum, es, esse, adfui: ayudar, asistir
agnosco, is, ere, noui, nitum: reconocer
capillus, i, (m): cabello
Cyanis, is: Cíane
dea, ae, (f): diosa
delabor, beris, bi, lapsus sum: caer; desprender.
denique: [adv.] finalmente
desum, es, esse, defui: faltar
dico, is, ere, dixi, dictum: decir
dignus, a, um: digno
diua, ae, (f): diosa
do, das, dare, dedi, datum: dar
dum: [conj.] mientras que; hasta que
eo, is, ire, ii/ivi, itum: ir, marchar.
erro, as, are: vagar; errar
forte: [adv.] casualmente.
frux, is, (f): [generalmente en plural] frutos.
gurges, itis, (m): abismo.
habeo, es, ere, bui, bitum: tener
increpo, is, ere, crepui, crepitum: reprochar, increpar.
ingratus, a, um: ingrato
inornatus, a, um: no adornado/a, desordenado, revuelto.
lanio, as, are, avi, atum: desgarrar.
lingua, ae, (f): lengua.
locus, i, (m): lugar
longus, a, um: largo
loquor, eris, i, locutus sum: hablar
lustro, as, are: examinar.
manifestus, a, um: claro, manifiesto, evidente
mora, ae, (f): demora, retraso.
munus, eris, (n): regalo, favor.
muto, as, are: cambiar, transformar.
narro, as, are: narrar, contar
nec: [conj. copulativa, =neque] ni, y no
nescio, is, ire, iui, itum: no saber, ignorar
ni: [conj. condicional] si no
nosco, is, ere, noui, notum: conocer.
omnis, e: todo
orbis, is, (m): orbe, círculo; objeto circular, mundo.
os, oris, (n): boca; cara, rostro
ostendo, is, ere, tendi, tentum: mostrar; presentar.
palma, ae, (f): palma.
parens, entis, (m): padre o madre; [plural] padres.
pectus, oris, (n): pecho
percutio, is, ere, cussi, cussum: golpear; conmover, abatir
Persephone, es, (f): Perséfone [Proserpina].
qua: [adv.rel.] por donde; [adv.interr.] ¿por dónde?
quaero, is, ere, sivi, situm: buscar.
quis, quae, quid: [interr.] ¿quién? ¿cuál? ¿qué?
rapio, is, ere, rapui, raptum: arrebatar; robar, quitar
repetitus, a, um: repetido/a, una y otra vez.
repeto, is, ere, iui/ii, titum: volver de nuevo; regresar.
sacer, cra, crum: sagrado, sacro, consagrado
scio, is, ire, ii, scitum: saber.
Sicania, ae, (f): Sicania, Sicilia.
signum, i, m: signo, señal, marca; contraseña; estandarte
simul: [adv.] al mismo tiempo, a la vez, simultáneamente
summus, a, um: el más alto, la parte más elevada
tamen: [adv.] sin embargo
tamquam: [conj.comparativa] tanto como
terra, ae, (f): tierra
tunc: [adv.] entonces
ubi: [adv.rel.] en donde, cuando
uenio, is, ire, ueni, uentum: venir
unda, ae, (f): onda, ola; mar
uoco, as, are: llamar, convocar
uolo, uis, uelle: querer
zona, ae, (f): ceñidor; faja [para llevar el dinero]
1
Interrogativas indirectas parciales en subjuntivo con valor completivo: proposiciones subordinadas sustantivas.
2
Gerundio en ablativo sin preposicion (CCM); forma de este sustantivo verbal que permanece en castellano.
3
Valor adverbial de “et” (> “también”).
4
Participio de presente de “volo” en dativo y con CD (“dicere”): (> “… a la que quería hablar…”).
5
Participios concertados en acusativo singular femenino con el CD (“zonam”).
6
Relativo con valor pronnombre demostrativo referido a “zonam” (en el verso anterior).
7
Complementos predicativos objetivos concordando en acusativo con el CD (“omnes terras”).
8
Ablativo de relación dependiente del adjetivo “dignas”.