IES “Fuente de la Peña” (Jaén)
Selección de “textos” de Ovidio (“Metamorfosis”)
Departamento de Latín
Por: Jaime Morente Heredia
7.- Io recobra su forma (2ª metamorfosis)
(nivel 3)
Coniugis ille suae complexus colla lacertis,
finiat ut
1
poenas tandem, rogat, “in”que “futurum
pone metus!”, inquit, “numquam tibi causa doloris
haec erit” et Stygias iubet hoc audire paludes.
Ut lenita dea est, vultus capit illa priores
fitque, quod
2
ante fuit: fugiunt e corpore saetae,
cornua decrescunt, fit luminis artior orbis,
contrahitur rictus, redeunt umerique manusque
ungulaque in quinos dilapsa absumitur ungues:
de bove nil superest formae nisi candor in illa;
officioque pedum nymphe contenta duorum
erigitur metuitque loqui, ne more iuvencae
mugiat
3
, et timide verba intermissa retemptat.
(Liber I, 734-746)
VOCABULARIO:
absumo, is, ere, sumpsi, sumptum: transformar, consumir.
ante [adv.] antes, delante; [prep+acc.] delante de, antes de
artior, ius: [comparat. de artus] más estrecho/-a.
audio, is, ire, iui, itum: oír, escuchar; aprender
bos, bouis, (m): buey
candor, oris, (m): blancura, claridad; candor, franqueza
capio, is, ere, cepi, captum: tomar, cobrar, recuperar.
causa, ae, (f): causa, motivo.
collum, i, (n): cuello
complector, eris, i, complexus sum: rodear; abrazar; abarcar
coniux, iugis, (m)o (f): cónyuge, marido / mujer
contentus, a, um: tenso, estirado; contento, satisfecho
contraho, is, ere, traxi, tractum: contraer; reducir
cornu, us, (n): cuerno, ala [del ejército]
corpus, oris, (n): cuerpo
dea, ae, (f): diosa
decresco, is, ere, ...: decrecer, mermar, disminuir.
dilabor, eris, i, lapsus sum: deslizarse; desvanecerse
dolor, oris, (m): dolor
duo, ae, o: dos
erigo, is, ere, rexi, rectum: enderezar, levantar, dirigir
finio, is, ire, iui, itum: acabar, terminar.
fio, is, fieri, factus sum: [pasiva de facio] ser hecho; suceder
forma, ae, (f): forma, belleza; imagen, figura
fugio, is, ere, fugi: huir [de], apartarse.
futurus, a, um: [part. fut. de sum] futuro, venidero
inquit: [v.defectivo] dice
intermitto, is, ere, misi, missum: entremeter; interrumpir
iubeo, es, ere, iussi, iussum: ordenar, mandar
iuuenca, ae, (f): ternera; jovencita
lacertus, i, (m): músculo, brazo
lenio, is, ire, iui, itum: ablandar, aliviar, calmar
loquor, eris, i, locutus sum: hablar
lumen, inis, (n): luz, lumbre; lámpara; ojo.
manus, us, (f): mano; poder; [pl.] tropa
metuo, is, ere, ui, utum: temer; tener miedo
metus, us, (m): miedo, temor.
mos, moris, (m): costumbre
mugio, is, ire,...: mugir.
ne: [adv.] no; [conj.] que no, para que no.
nil (nom. o acus. neutro: [indeclinable, también nihil] nada
nisi: [conj.condicional] si no; [adv.] a no ser, excepto
numquam: [adv.] nunca
nymphe/a, ae, (f): ninfa.
officium, ii, (n): servicio, deber, obligación; obediencia;
orbis, is, (m): círculo; órbita, orbe.
palus, udis, (f): pantano, laguna.
pes, pedis, (m): pie, pata
poena, ae, (f): castigo, pena
pono, is, ere, posui, situm: deponer, dejar
prior, oris: [compar.super.] primero; superior, anterior
quini, ae, a: [numeral] grupo de cinco, cinco.
redeo, is, ire, ii, itum: volver, regresar; volverse, convertirse
retempto, as, are, …: reintentar.
rictus, us, (m): abertura de la boca, comisura; rictus, mueca
rogo, as, are: preguntar; pedir, rogar
saeta, ae, (f): cerda, pelo áspero.
stygius, a, um: de la Estige, estigio
supersum, es, esse, fui: subsisitir, quedar; sobrevivir
suus, a, um: su, suyo
tandem: [adv.] finalmente
timidus, a, um: tímido, miedoso, temeroso
uerbum, i, (n): palabra, vocablo
umerus, i, (m): hombro.
unguis, is, (m): uña; garra.
ungula, ae, (f): pezuña,
uultus, us, (m): cara; aspecto; [plural] rasgos.
1
Proposición subordinada sustantiva con valor completivo (“ut + subjuntibo”: “ut finiat poenas tandem”).
2
Relativo (“quod” -acus.sing.n.-) sin antecedente: proposición subord. adjetiva “sustantivada” (> “..lo que…”).
3
“ne + subjuntivo” (“ne mugiat…”): proposición subordordinada adverbial final (> “para que no muja…” = “para no
mugir…”).