IES “Fuente de la Peña” (Jaén)
Antología de textos: Cornelio Nepote (
Vitae
)
Departamento de Latín
Por: Jaime Morente Heredia (profesor de Latín)
29.-
Cornelio Nepote:
Las Vidas
XXV (Nivel 5)
ATTICO (15)
GRAMMATICA
Valores de
VT
y
CUM
Participio concertado
Relativos
Proposición sub. Completiva infinitivo no-concertado
XVII. (1) De pietate autem Attici quid plura commemorem?
Cum hoc
1
ipsum vere gloriantem audierim in funere matris
suae, quam extulit nonaginta annorum , cum esset sexaginta
et septem se
2
numquam cum matre in gratiam redisse,
numquam cum sorore fuisse in simultate, quam prope
aequalem habebat. (2) Quod est signum
3
aut nullam
umquam inter eos querimoniam intercessisse aut hunc ea
4
fuisse in suos indulgentia, ut, quos
5
amare deberet, irasci eis
nefas duceret. (3) Neque id fecit natura solum, quamquam
omnes ei paremus, sed etiam doctrina. Nam principum
philosophorum ita percepta habuit praecepta, ut his ad vitam
agendam
6
, non ad ostentationem uteretur.
VOCABULA:
aequalis, e : igual, de igual edad, compañero
ago, is, ere, egi, actum : conducir, desarrollar
amo, as, are : amar
annus, i, m. : año
Atticus, i, m. : Ático
audio, is, ire, iui, itum : oír, escuchar
aut, [conj.] o, o bien
autem, [conj.] pero, en cambio
commemoro, as, are : acordarse, recordar, evocar
debeo, es, ere, ui, itum : deber; estar obligado
doctrina, ae, f. : enseñanza, educación, doctrina
duco, is, ere, duxi, ductum : considerar
effero, , effers, efferre, extuli, elatum: perder
etiam, : [adv.] también
facio, is, ere, feci, factum : hacer
funus, eris, n. : funeral, ceremonia fúnebre
glorior, aris, atus sum : vanagloriarse de que (+infinitivo)
gratia, ae, f. : favor, buena relación
habeo, es, ere, bui, bitum : tener
indulgentia, ae, f. : indulgencia, bondad
inter, : [prep.acus.] entre
intercedo, is, ere, cessi, cessum: mediar; oponerse; interceder
irascor, eris, i, iratus sum : enojarse, airarse
ita, : [adv.] de este modo (
ita… ut.. :
de tal modo.. que…)
mater, tris, f. : madre
nam, : [conj. coord.causal] pues, en efecto
natura, ae, f. : naturaleza; carácter
nefas, [indeclinable] impiedad, sacrilegio, crimen
neque, : [conj. copulativa, =nec] ni, y no
nonaginta : [indecl.] noventa
nullus, a, um : ninguno
numquam, : [adv.] nunca
omnis, e : todo
ostentatio, ionis, f. : ostentación, pompa, jactancia
pareo, es, ere, ui, itum : obedecer
percipio, is, ere, percepi, perceptum : asimilar; percibir
philosophus, i, m. : filósofo
pietas, atis, f. : respeto, piedad, ternura
plus, pluris, n. : más, en mayor cantidad (
plura
: más cosas)
praeceptum, i, n. : precepto, enseñanza
princeps, ipis : [adj. y sust.] primero; principal
prope, : [adv.] cerca, casi, aproximadamente
quamquam, : [conj.conc.] aunque
querimonia, ae, f. : queja, disgusto
redeo, is, ire, ii, itum : regresar, volver
sed, : [conj.adversativa] pero, mas, sin embargo
septem, : [indecl.] siete
sexaginta, : [indecl.] sesenta
signum, i, m : signo, señal
simultas, atis, f. : competencia, rivalidad; enemistad
solum : solamente (
non solum… sed etiam… : no sólo…
sino también…
)
soror, oris, f. : hermana
suus, a, um : su, suyo
uere, : [adv.] verdaderamente
uita, ae, f. : vida
umquam, : [adv.] alguna vez, algún día
utor, eris, i, usus sum : servirse de
1
HOC, valor adverbial:
respecto a esto, en este sentido
.
2
SE, acusativo sujeto de los infinitivos REDISSE y FUISSE. Completivas ambas del participio GLORIANTEM.
3
SIGNUM, sustantivo complementado por las dos proposiciones de infinitivo que aparecen a continuación.
4
EA INDULGENTIA, ablativo de cualidad con el verbo SUM,
ser de tal indulgencia…
5
QUOS AMARE DEBERET, IRASCI EIS NEFAS DUCERET, consideraba ilícito irritarse con aquellos a los que debía
amar.
6
AD VITAM AGENDAM, construcción gerundiva con valor final.