IES “Fuente de la Peña” (Jaén)
Antología de textos: Cornelio Nepote (
Vitae
)
Departamento de Latín
Por: Jaime Morente Heredia (profesor de Latín)
15.- Cornelio Nepote:
Las Vidas
XXIV (Nivel 2)
CATO (4)
GRAMMATICA
Correlativo
Valores de CVM
Participio concertado
(3) At Cato, censor cum eodem Flacco factus, severe
praefuit ei potestati
1
. Nam et
2
in complures nobiles
animadvertit et multas res novas in edictum addidit, quare
luxuria reprimeretur, quae iam tum incipiebat pullulare. (4)
Circiter annos octoginta, usque ad extremam aetatem ab
adulescentia, rei publicae causa suscipere inimicitias non
destitit. A multis temptatus non modo nullum detrimentum
existimationis fecit, sed, quoad vixit, virtutum laude crevit
3
.
VOCABULA:
addo, is, ere, didi, ditum : añadir, agregar
adulescentia, ae, f. : juventud, adolescencia
aetas, atis, f. : época, edad
animaduerto, is, ere, ti, sum : poner atención; censurar
annus, i, m. : año
at, [conj.] pero, mas
Cato, onis, m. : Catón
causa, ae, f. : causa, motivo
censor, oris, m. : censor
circiter, : [adv.] alrededor; casi
complures, ium : [pl.] muchos, numerosos
cresco, is, ere, creui, cretum : nacer; crecer; elevarse
desisto, is, ere, destiti : cesar, dejar, desistir
detrimentum, i, n. : detrimento, daño; pérdida
edictum, i, n. : edicto, orden
existimatio, onis, f. : estima, reputación
extremus, a, um : último, extremo
facio, is, ere, feci, factum : hacer
Flaccus, i, m. : Flaco
iam, : [adv.] ya, en este momento
incipio, is, ere, cepi, ceptum : comenzar
inimicitia, ae, f. : [generalmente en plural] enemistad, odio
laus, laudis, f. : alabanza, elogio; mérito, gloria; estima
luxuria, ae, f. : exuberancia, profusión, lujo; exceso; lujuria
modo, : [adv.] sólo, por lo menos. [correlación: non modo…
sed…] no sólo… sino…
multus, a, um : mucho, abundante
nam, : [conj. coord.causal] pues, en efecto
nobilis, e : conocido, noble
nouus, a, um : nuevo
nullus, a, um : ninguno
octoginta : [numeral indeclinable] ochenta
potestas, atis, f. : poder, potestad, autoridad
praesum, es, esse, fui : estar al frente de (+ dativo)
publicus, a, um : público; común
pullulo, as, are, avi, atum : pulular, propagarse
quare : [adv. relativo] por lo cual, para que
quoad : [adv. relativo] hasta donde, hasta que, mientras
reprimo, is, ere,... : reprimir
res, rei, f. : cosa, hecho, asunto
sed, : [conj.adversativa] pero, mas, sin embargo
sero, , is, ere, seui, satum : sembrar, plantar
seuere : [adv. derivado de severus] severamente,
rigurosamente
suscipio, is, ere, cepi, ceptum : recoger, sostener; acoger,
recibir, sufrir
tempto, as, are : tentar, tocar, tantear; atacar, asediar, asaltar
tum, : [adv.] entonces
uirtus, utis, f. : valentía, bravura; virtud
uiuo, is, ere, uixi, uictum : vivir
usque, : [adv.] sin interrupción, siempre; [prep.acus. ad]
hasta
1
SEVERE PRAEFUIT EI POTESTATI,
desempeñó este cargo con severidad.
2
ET…
ET
…, conjunciones coordinantes copulativas en correlación:
no sólo… sino también…
3
CREVIT, debe considerarse como sujeto omitido EXISTIMATIO,
su estima (reputación) creció…