|
|1|2|3|4|5|6| |
|
|
|
|
| SINTAXIS
|
![]() |
|
Caso |
Función |
|
NOMINATIVO |
Sujeto, atributo, aposición o complemento predicativo del
sujeto |
|
VOCATIVO |
Llamada |
|
ACUSATIVO |
Complemento directo, aposición o
complemento predicativo del complemento directo, sujeto de la
oración de infinitivo, con preposición (y a veces sin ella) indica
diversos complementos circunstanciales |
|
GENITIVO |
Complemento del nombre. Complemento fosilizado con ciertos
verbos |
|
DATIVO |
Complemento indirecto |
|
ABLATIVO |
con o sin preposición indica diversos
complementos
circunstanciales | |
|
|
|

|
|
|
- El complemento del comparativo
El complemento del adjetivo en grado comparativo de superioridad, o
segúndo término de la comparación, se expresa de dos modos:
- Precedido de QUAM y en el mismo aso que el primer término:
leo ferocior est quam aliae ferae.
- Sin QUAM y en caso ablativo: leo ferocior est aliis
feris.
|
|
|
|
Caso/complemento |
Significado |
Ejemplo |
|
Con
atributo |
ser,
estar |
Puer felix
est |
|
Sin
atributo |
haber,
existir |
Unicornis non
est |
|
Con complemento de
lugar |
haber |
In silvis ferae
sunt |
|
Con
genitivo |
ser propio
de |
Iudicis est
iudicare |
|
Con un dativo (dativo
posesivo) |
tener |
liber est
mihi |
|
Con dos
dativos |
servir de ...
para.../causar |
liber est mihi
otio |
|
Con
OPUS |
ser
necesario |
opus est
legere | |
|
|
|
|
- Expresión de las circunstancias lugar
|
|
Circunstancias de lugar
|
|
Circunstancias |
Caso y/o preposición |
|
Lugar «en dónde» |
Locativo*.
Nombres de ciudad de la 1ª y 2ª decl.: Romae/Tarenti habitas,
"vives en Roma/en Tarento".
Ablativo (llamado
ablativo «locativo»). Nombres de ciudades e islas pequeñas de la 3ª
declinación o que sean plurales: Carthagine/Athenis
manebant, "permanecían en Cartago/en Atenas".
IN + ablativo.
Nombres comunes y de países: in urbe/in Italia manetis, "os
quedáis en la ciudad/en Italia".
Diversas preposiciones
seguidas del caso que rijan: ante portas, pro castris, "ante
las puertas, delante del campamento".
|
|
Lugar «de dónde» |
Ablativo. Nombres de
ciudad, domus y rus: domo/rure/Capua
regreditur, "regresa de su casa/del campo/de Capua".
AB/EX/DE +
ablativo. Ab/ex urbe proficisceris, "te marchas de la
ciudad», de suumo arbore cadunt, "caen desde lo alto del
árbol". |
|
Lugar «a dónde» |
Acusativo. Nombres de
ciudades e islas pequeñas; domus y rus:
Capuam/domum itis, "vais a Capua/a vuestra casa".
AD/IN +
acusativo. Nombres comunes y nombres de países: ad forum
eunt, "van al foro"; in Graeciam pergis, "te diriges a
Grecia". |
|
Lugar «por dónde» |
Ablativo. Lugares por
donde habitualmente se pasa (via, porta, pons): ponte
flumen transierunt, "cruzaron el río por el puente".
PER +
acusativo. Per montes progredimur, "avanzamos a través de las
montañas". | |
|
* El locativo es un antiguo caso de la declinación del
indoeuropeo que en latín ha quedado reducido a unos restos que ya no se
incluyen en la declinación regular. Unas pocas palabras conservan en
singular las desinencias propias de este caso; se trata de nombres de
ciudad que pertenecen a la 1ª y la 2ª declinación (desinencias -AE
e -I respectivamente), p. e. ROMAE ("en Roma") o
TARENTI ("en Tarento"). También conservan la desinencia de locativo
algunos nombres comunes como DOMI, HUMI y RURI ("en casa, en
tierra, en el campo"). Para volver a la tabla, pulsa aquí |
|
|
|

|
|
|
|
|
|
Circunstancias
de tiempo |
|
Circunstancias |
Caso y/o
preposición
|
|
«¿Cuándo?»
|
Ablativo: superiore
nocte, verno tempore, "en la pasada noche", "en primavera".
IN + ablativo:
in pueritia, in illo tempore, «en la infancia, en aquel
tiempo". |
|
«¿Desde cuándo?»
|
Ablativo: multis
annis non venit, "no viene desde hace muchos años".
AB + ablativo:
ab eo die, a pueris, "desde ese día, desde la
infancia". |
|
«¿Durante cuánto tiempo?»
|
Acusativo: regnavit
annos viginti, "reinó durante veinte años".
PER +
acusativo: per totam noctem vigilavi, "he estado despierto
durante toda la noche". |
|
«¿Hasta cuándo?»
|
USQUE/AD +
acusativo: ad hanc diem mansit, "permaneció hasta este
día". |
|
«¿En cuánto tiempo?»
|
Ablativo: Veios
decem annis cepit, "conquistó Troya en/al cabo de diez
años". |
|
«¿Hace cuánto tiempo?»
|
Ablativo: anno
equum emisti, "hace un año compraste un
caballo".
ABHINC
+ acusativo: abhinc triennium regnat, "reina hace tres
años".
| |
|
|
|

|
|
|
-
La
oración independiente
-
Oraciones
compuestas por coordinación y yuxtapuestas
-
Oraciones
compuestas por subordinación |
|
Oraciones
independientes |
Partícula |
Modo |
Ejemplo |
|
Según el
contenido |
Enunciativa |
Real |
--- |
Indic. |
Puer fabulam
legit |
|
Potencial |
--- |
Subj. |
Fortasse puer fabulam
legat |
|
Irreal |
--- |
Puer fabulam
legisset |
|
Volitiva |
Desiderativa |
--- |
Subj. |
Utinam puer fabulam
legat |
|
Exhortativa |
--- |
Fabulam
legamus |
|
Imperativa |
--- |
Impe. |
Puer, fabulam
lege |
|
Prohibitiva |
NE |
Subj. |
Ne fabulam
legeris |
| CAVE |
Cave fabulam
legas |
|
NOLI |
Inf. |
Noli fabulam
legere |
|
Interrogativa |
Simple |
--- |
Ind.
Subj. |
Puer fabulam
legit? |
|
Pron./adj. |
Quis fabulam
legit |
|
Adverbio |
Ubi fabulam
legit |
|
Doble |
UTRUM...AN |
Utrum fabulam legit
an tabellas scribit? |
| Exclamativa |
QUAM |
Quam bene fabulam
narrat! |
|
Según
el tipo de predicado |
Atributivas |
Puer felix
est |
|
Predicativas |
Transitiva |
Puer fabulam
legit |
|
Intransitiva |
Fabulae
pueris delectant |
|
Impersonal |
Fabulas
legere pueris
expedit | |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Oraciones compuestas |
Conjunciones |
Ejemplos |
|
Coordinadas |
Copulativa |
ET,
-QUE, ATQUE/AC, NEQUE/NEC |
Fabulas legit narratque |
|
Disyuntiva |
AUT,
-VE, VEL, SEU, SIVE |
Aut
legit aut ludit |
|
Explicativa |
NAM,
ENIM |
Fabulas legit, ei enim delectant |
|
Adversativa |
SED,
AUTEM, TAMEN, AT, VERUM |
Non
eas legit, sed narrat |
|
Conclusiva |
ERGO,
IGITUR, ITAQUE |
Puer
ludit, ergo bene valet |
|
Yuxtapuestas |
------- |
Veni,
vidi, vici | |
|
|
|
|
|
|
|
Oraciones subordinadas |
Nexo |
Modo |
Ejemplos |
|
Completiva
o
sustantiva |
De
infinitivo |
--- |
Inf. |
Iubeo puerum legere |
|
Con
conjunción
completiva |
QUOD |
Ind. |
Omitto quod nihil legit |
|
UT/NE,
QUIN |
Subj. |
Cura ut puer legat |
|
Interrogativa |
Pron./adv |
QUIS,
UBI,
CUR,
QUANDO |
Subj. |
Quaerit quem librum legat |
|
Conjunción |
AN, UTRUM...AN |
Nescio utrum legat an dormiat |
|
De
relativo
o
adjetiva |
Pronombre
Adverbio |
QUI |
Ind. |
Puer quem vides fabulam legit |
|
Subj. |
Misi puerum quem librum
legeret |
|
Circunstancial
o
Adverbial |
Temporal |
Sucesión |
UT, UBI, CUM, SIMUL AC, ANTEQUAM,
POSTQUAM |
Ind.
Subj. |
Ubi legit, lectione nobis
delectatur |
|
Simultaneidad |
DUM, DONEC |
Dum redeo, fabulam lege |
|
Tiempo+causa |
CUM |
Cum fabulam legisset, animum suum
recreavit |
|
Causal |
Objetiva |
QUOD, QUIA, QUANDO, QUONIAM, CUM |
Ind. |
Puer librum legit quod taedium
patitur |
|
Subjetiva |
Subj. |
Puer libros non legit quod in taedium
inducant |
|
Final |
UT/NE |
Subj. |
Librum lege ne taedium
patieris |
|
Concesiva |
QUAMQUAM, ETSI, CUM, UT |
Ind.
Subj. |
Quamquam libros legit, taedium
patitur |
|
Condicional |
Real |
SI, SI NON, NISI, NI |
Ind. |
Si
librum legit, animum recreabit |
|
Potencial |
Subj. |
Si
librum legat, animum recreet |
|
Irreal |
Si
librum legisset, animum recreavisset |
|
Consecutiva |
UT |
Subj. |
Quis tam stultus est ut paucos libros
legat |
|
Comparativa |
UT, SICUT, QUOMODO, TAMQUAM |
Ind.
Subj. |
Haec, sicut narravi, ita gesta
sunt | |
|
|
|
|
| Modo/régimen |
Valor |
Significado |
Ejemplos |
| CUM |
Ablativo |
Preposición |
Con, junto con |
Cum fratre
ambulat |
| Indicativo |
Conj. temporal |
Cuando |
Cum taedium passus est, librum
cepit |
| Conj. coordinante |
Y, no sólo |
Cum libros legit, tum fabulas
narrat |
|
Pres./imperf.
de
subj. |
Conj. causal |
Como, porque |
Cum fabula iucunda esset, puerum
delectabat |
| Conj. concesiva |
Aunque |
Cum fabula iucunda esset, tamen
animum suum non recreabat |
|
Pret.
perf./plusc.
de
subj. |
C.
Temporal/causal
CUM «histórico» |
Como, gerundio |
Cum fabulam legisset, animum suum
recreavit |
| QUOD |
Ind./subj. |
Pron. rel. n. |
Que, lo que |
Non probo id quod
legis |
| Conj. causal |
Porque |
Ideo ludit, quod puer
est |
| Ind. |
Conj. completiva |
Que |
Omittebat quod puer
ludebat |
| UT |
--- |
Adverbio |
Cómo, ojalá |
Ut legit! |
| Ind. |
Conj. modal |
Según, como |
Puer multas fabulas, ut dixi,
legit |
| Conj. temporal |
Cuando |
Ut primum potui, puero librum
dedi |
| Subj. |
Conj. completiva |
Que |
Cura ut puer
legat |
| Conj. final |
Para que |
Fabulam narra ut
delectemur |
| Conj. concesiva |
Aunque |
Ut fabulam narres, tamen non
delectabimur |
| C. consecutiva |
Que |
Narrat fabulas tam iucundas, ut
omnes delectantur |
| NE |
Subj. |
Adverbio neg. |
No |
Ne legeris hunc
librum |
| Conj.
completiva |
Que no |
Cura ne puer taedium
patiatur |
| Que |
Timeo ne puer taedium
patiatur |
| Conj. final |
Para que no |
Fabulas narras ne taedium
patiamur | |
|
|
|

|
|
|
|
|
|
PARADIGMAS - NOMISMA 2000 - F.
MANZANERO |