ORÍGENES DE ROMA - LEYENDA DE RÓMULO Y REMO


   Proca, rex Albanōrum, duos filios, Numitōrem et Amulium, habuit. Numitōri, qui natu maior erat, regnum legāvit; sed Amulius, invidia incitātus, fratrem regno expŭlit et, ut eum subŏle privāret, Rheam Silviam, eius filiam, Vestālem fecit. Haec tamen gemĭnos edĭdit, Romŭlum et Remum, quōrum pater Mars ipse erat. Statim Amulius, ira incensus, Rheam Silviam in carcĕrem coniēcit, eiusque filios, in alveo imposĭtos, abiēcit in Tiběrim, qui tunc forte super ripas erat effūsus; sed, relabente flumĭne, aqua mox alveum in sicco relīquit. Vastae tum in iis locis solitudĭnes erant. Lupa, ut fama est, ad vagĭtum infantium accurrit, et, matris ministerium suscipiens, eōrum orĭbus mammas admovit eosque lacte suo nutrīvit.


   Próka, rex Albanórum, dúos fílios, Numitórem et Amúlium, hábuit. Numitóri, kuí nátu máior érat, régnum legáuit; sed Amúlius, inuídia inkitátus, frátrem régno éxpulit et, ut éum súbole priuáret, Rhéam Síluiam, éius fíliam, uestálem fékit. Haek támen guéminos édidit, Rómulum et Rémum, kuórum páter Mars ípse érat. eStátim Amúlius, íra inkénsus, Rhéam Síluiam in kárkerem koniékit, eiúskue fílios, in álueo impósitos, abiékit in Tíberim, kuí tunk fórte súper rípas érat effúsus; sed, relabénte flúmine, ákua mox álueum in síkko rélikuit. Vástae tum in íis lókis solitúdines érant. Lúpa, ut fáma est, ad uáguitum infántium akkúrrit, et, mátris ministérium suskípiens, eórum óribus mámmas admóuit eóskue lákte súo nutríuit.

   Cum lupa saepius ad parvŭlos velŭti ad catŭlos reverterētur, Faustŭlus, pastor regius, rem animadvertit infantesque in suam casam transtŭlit, Accaeque Larentiae coniŭgi tradĭdit, ut ab ea alerentur. Hi, inter pastōres educāti, primo ludĭcris certaminĭbus vires auxērunt, deinde feras venāri in saltĭbus coepērunt et latrōnes a pecŏrum rapīnis arcēre. Quodam die iis insidiāti sunt latrōnes: Remus captus abductusque est; Romŭlus autem evadĕre potuit. Tunc Faustŭlus, necessitāte compulsus, indicāvit Romŭlo quis esset eius avus, quae mater. Statim Romŭlus, armātis pastorĭbus, Albam, ubi regnābat Amulius, properāvit.

   Kum lúpa sáepius ad páruulos uéluti ad kátulos reuerterétur, Fáustulus, pástor réguius, rem animaduértit infantéskue in súam kásam tránstulit, Akkáekue Laréntiae kóniugui trádidit, ut ab éa aleréntur. Hi, ínter pastóres edukáti, prímo lúdikris kertamínibus uíres auxérunt, deínde féras uenári in sáltibus koepérunt et latrónes a pékorum rapínis arkére. Kuódam díe íis insidiáti sunt latrónes: Rémus káptus abduktúskue est; Rómulus áutem euádere pótuit. Tunk Fáustulus, nekessitáte kompúlsus, indikáuit Rómulo kuís ésset éius áuus, kuáe máter. eStátim Rómulus, armátis pastóribus, Álbam, úbi regnábat Amúlius, properáuit.

   Interea latrōnes Remum ad Amulium regem perduxĕrant, eum affirmantes in Numitōris agros multas incursiōnes fecisse. Ideo Remus Numitōri a rege tradĭtus est ad supplicium; at Numĭtor, considerāto adulescentis vultu, nepōtem suum agnōvit. Remus enim oris lineamentis erat matri simillĭmus, eiusque aetas tempŏri expositiōnis congruēbat. Dum ea res anĭmum Numitōris anxium tenet, repente Romŭlus Albam advēnit, fratrem libĕrat, Amulioque interfecto, avum Numitōrem in regnum restituit.

   Intérea latrónes Rémum ad Amúlium régem perdúxerant, éum affirmántes in Numitóris ágros múltas inkursiónes fekísse. Ídeo Rémus Numitóri a rége tráditus est ad supplíkium; at Númitor, konsideráto aduleskéntis uúltu, nepótem súum agnóuit. Rémus énim óris lineaméntis érat mátri simíllimus, eiúskue áetas témpori expositiónis kongruébat. Dum éa res ánimum Numitóris ánxium ténet, repénte Rómulus Álbam aduénit, frátrem líberat, Amuliókue interfékto, áuum Numitórem in régnum restítuit.

   Deinde Romŭlus et Remus urbem condĕre decrevērunt in locis ipsis ubi exposĭti educatique erant. Sed de imperio inter eos orta est magna contentio, et, ut res a deis diiudicarētur, adhibuērunt auspicia. Remus quidem sex vultŭres vidit prior, Romŭlus autem paulo post duodĕcim. Hic igĭtur, augurio victor, urbem futūram aratro designāvit Romamque vocāvit, et edixit ne quis sulcum vomĕre circumductum transilīret. At Remus hanc fossam sacram transiluit irrīdens. Tum vero Romŭlus irātus fratrem interfēcit, his incrěpans verbis: «Sic deinde malo afficiātur quicumque transiliet moenia mea.» Ita imperio solus potītus est Romŭlus.

   Deínde Rómulus et Rémus úrbem kóndere dekreuérunt in lókis ípsis úbi expósiti edukatíkue érant. Sed de império ínter éos órta est mágna konténtio, et, ut res a déis diiudikarétur, adhibuérunt auspíkia. Rémus kuídem sex uúltures uídit príor, Rómulus áutem páulo post duódekim. Hik ígitur, augúrio uíktor, úrbem futúram arátro designáuit Romámkue uokáuit, et edíxit ne kuís súlkum uómere kirkumdúktum transilíret. At Rémus hank fóssam sákram transíluit irrídens. Tum uéro Rómulus irátus frátrem interfékit, his ínkrepans uérbis: «Sik deínde málo affikiátur kuikúmkue transíliet móenia méa.» Íta império sólus potítus est Rómulus.