SEGUNDO DE BACHILLERATO
 (Fragmentos de la obra de César)

FRAGMENTOS CON VOCABULARIO)

Acciones de César y Pompeyo tras haber abandonado este último su propio campamento.

Caesar, cum haec animadvertisset, copias suas divisit partemque legionum in castris Pompei remanere iussit, partem in sua castra remisit; quattuor secum legiones duxit, commodioreque itinere pompeianis occurrere coepit et, progressus milia passuum sex, aciem instruxit. Qua re animadversa, Pompeiani in quodam monte constiterunt. Caesar, milites cohortatus, munitione flumen a monte seclusit, ne noctu aquari pompeiani possent. Quo perfecto opere, illi de deditione, missis legatis, agere coeperunt. Pauci ordinis senatorii, qui se cum iis coniunxerant, nocte fuga salutem petiverunt.

Acies, aciei: ejército en orden de   batalla.
Ago,-is,-ere,..: tratar.
Animadverto,-is,-ere,-i,..:advertir
Aquor,-aris,-ari,..: coger agua.
Castra,-orum: campamento.
Coepio,-is,-ere,-i..:empezar,   comenzar.
Cohortor, -aris,-ari, cohortatus   sum: animar.
Commodus,-a,-um: cómodo,-a.
Coniungo,-is,-ere, coniunxi,..:   unir.
Copiae,-arum: tropas.
Deditio, -ionis: rendición.
Divido,-is,-ere,divisi..:dividir.
Duco,-is,-ere,duxi,..: conducir.
Flumen, fluminis (n.): río.
Instruo.-is,-ere,instruxi,..:   disponer.
Iter, itineris: camino.
Iubeo,-es,-ere,iussi,..:mandar.
Legatus,-i: legado, embajador.
Legio,-onis: legión.

Miles, militis: soldado.
Milia, milium: millares.
Mitto,-is,-ere, misi, missum:   enviar.
Munitio, munitionis: fortificación.
Nox, noctis: noche.
Occurro,-is,-ere..: correr al    encuentro.
Opus, operis (n.): obra.
Ordo, ordinis: orden, clase, rango.
Perficio,-is,-ere,--feci,--fectum:   terminar.
Peto, -is, -ere, -ivi.:   buscar...
Progredior,-eris,-i, progressus sum: avanzar.
Quattuor (num.indecl.): cuatro.
Remaneo,-es,-ere,..:permanecer.
Remitto,-is,-ere,remisi..:hacer   volver.
Res, rei: cosa, circunstancia,     situación.
Salus, salutis: salvación.
Secludo,-is,-ere, seclusi..:   separar, aislar.
Senatorius,-a,-um: senatorial.
Sex (num. indecl.): seis.

Acciones de los soldados de César y de los de Pompeyo al inicio de una batalla

Sed nostri milites, signo dato, cum procucurrissent infestis pilis atque animadvertissent pompeianos non concurrere, usu periti ac superioribus pugnis exercitati, sua sponte cursum represserunt et ad medium fere spatium constiterunt, ne, consumptis viribus, appronpinquarent, parvoque intermisso temporis spatio ac rursus renovato cursu, pila miserunt celeriterque, ut erat praeceptum a Caesare, gladios strinxerunt.
Pompeiani et tela missa exceperunt et impetum legionum tulerunt et ordines conservarunt, pilisque missis, ad gladios redierunt. Eodem tempore equites ab sinistro Pompei cornu, ut erat imperatum, universi procucurrerunt, omnisque multitudo sagittariorum se profudit. ...

Animadverto,-is,-ere,-i,..: advertir.
Appropinquo,-as,-are,..: acercarse, aproximarse.
Celer, celeris, celere: rápido,-a.
Concurro,-is,-ere,...:acudir, concurrir.
Consisto,-is,-ere, constiti,..:detenerse.
Consumo,-is,-ere,consumpsi, consumptum:gastar,     consumir, agotar.
Cornu, -us: flanco, ala, cuerno.
Cursus,-us: carrera.
Do,-as,-are, dedi, datum: dar.
Eques, equitis: jinetes, soldados de caballería.
Excipio,-is,-ere, excepi, exceptum: recibir.
Exercito,-as,-are,-avi,-atum: ejercitar.
Fere, (adv.).: casi, aproximadamente.
Fero,fers,ferre, tuli, latum: soportar, llevar.
Gladius, gladii: espada.
Impero,-as,-are,-avi,-atum: ordenar, mandar.
Impetus,-us: ataque.
Infestus,-a,-um: hostil.
Intermitto,-is,-ere. Intermisi, intermissum:     intercarlar.
Legio,-onis: legión.
Mitto,-is,-ere, misi, missum: enviar, arrojar.
Multitudo, -inis: multitud, muchedumbre.
Ordo, ordinis: fila, orden, clase.

Parvus,-a,-um: pequeño,-a.
Peritus,-a,-um: diestro, conocedor.Pilum, pili: lanza.
Pompeiani, -orum: los pompeyanos.
Pompeius, -I: Pompeyo.
Praecipio,-is,-ere, praecepi, praeceptum: ordenar.
Procurro,-is,-ere, procucurri,..:empezar a correr.
Profundo,-is,-ere, profudi,profusum: desplegar.
Pugna,-ae: lucha, batalla.
Redeo,-is,-ire, redii, reditum: volver, regresar.
Renovo,-as,-are,-avi,-atum: renovar, reanudar.
Reprimo,-is,-ere,repressi,..: frenar, detener.
Rursus (adv.): de nuevo.
Sagittarius,-i: arquero.
Signum,-i: señal.
Sinister, sinistra,-um: izquierdo,-a.
Spatium,-i: Espacio.
Stringo-is,ere, strinxi,..: estrechar.
Superior, -ius: anterior, superior.
Telum, teli: dardo.
Universus,-a,-um: todo,-a (sin excepción).
Usus, -us: práctica, uso.
Vis, vis: fuerza.
 
« .sua sponte. ». (Abl. Sing.): por su propia voluntad, espontáneamente.

César dice quién es Orgetórix

Apud Helvetios longe nobilissimus fuit et ditissimus Orgetorix. Is, M. Messala M. Pisone consulibus, regni cupiditate inductus, coniurationem nobilitatis fecit et civitati persuasit ut de finibus suis cum omnibus copiis exirent.

Apud (prep. de ac.): junto, en el país de, en casa de.
Civitas, -atis: ciudad.
Coniuratio, -ionis: conjuración.
Copiae,-arum: tropas, recursos.
Cupiditas, -atis: deseo, pasión.
Dis, dite: rico, -a.
Exeo,-is,-ire, -ivi,-itum: salir.
Facio,-is,-ere,feci, factum: hacer, promover.
Finis, -is: frontera, territorio.
Helvetii, Helvetiorum: los helvecios.

Induco,-is,-ere,-duxi,-ductum: inducir.
Longe (adv. y refuerzo de superlativo): lejos, mucho, con mucho.
Messala,-ae: Mesala.
Nobilis, -e: famoso, noble.
Nobilitas, -atis: nobleza.
Orgetorix, Orgetorigis: Orgetorix.
Persuadeo,-es,-ere, persuasi, persuasum: persuadir.
Piso, Pisonis: Pisón.
Regnum, -i:autoridad, poder.

Trebonio, legado de César, intenta asaltar Marsella a pesar de las dificultades

Dum haec in Hispania geruntur, C. Trebonius legatus,qui ad oppugnationem Massiliae relictus erat, duabus ex partibus aggerem turresque ad oppidum agere instituit.
Massilia enim fere tribus ex oppidi partibus mari adluitur; reliqua quarta est quae aditum habet ab terra. Ea pars quae ad arcem pertinet loci natura et valle altissima munita longam et difficilem habet oppugnationem. Ut milites ea opera  perficiant, C. Trebonius magnam iumentorum atque hominum multitudinem ex omni provincia vocat; vimina materiamque comportari iubet.

Quibus comparatis rebus, aggerem in altitudinem pedum LXX extruit.

Aditus,-us: acceso.
Adluo,-is,-ere,adlui..: bañar.
Agger, aggeris: terraplém.
Ago,-is,-ere, egi, actum: realizar, construir.
Arx, arcis: ciudadela.
Comparo,-as,-are,-avi, comparatum: preparar.
Comporto,-as,-are,...:transportar, reunir.
Dum (conj.): mientras.
Extruo,-is,-ere,...: construir.
Fere (adv.): casi.
Gero, -is, -ere, gessi, gestum: hacer, realizar
Instituo,-is,-ere, institui, institutum: decidir, disponer.
Iubeo,-es,-ere,iussi, iussum: ordenar, mandar.
Iumentum,-i: animal de carga.
Mare, -is: mar.

Massilia, -ae: Marsella.

Materia,-ae: madera.
Munio.-is,-ire,-ivi, munitum: fortificar, proteger.
Oppidum, -i: ciudad fortificada.
Oppugnatio, -ionis: asalto, asedio.
Opus,-eris (neutro): obra.
Perficio,-is,-ere, perfeci, perfectum: terminar.
Pertineo,-es,-ere,..: llegar, extenderse.
Pes, pedis: pié (medida de longitud).
Relinquo,-is,-ere, reliqui, relictum: dejar.
Reliquus,-a,-um: restante.
Turris, turris: torre.
Vallis,-is: valle.
Vimen,-inis (Neutro): mimbre, junco.
Voco,-as,-are...: llamar, hacer venir.

(Departamento de Latín)

I.E.S. “Fuente de la Peña” de Jaén (Jaime Morente Heredia)