MITOLOGÍA

• Iuppiter (I)

Romani multos deos multasque deas summa pietate coluerunt, sed Iovem, regem atque patrem deorum hominumque, aestimabant. Itaque magnum templum in Capitolio Iovi Optimo Maximo dedicaverunt.

Primi dei Uranus et Gaia fuerunt. Titanes, eorum filii, patri suo bellum intulerunt. Unus ex his, Saturnus, Uranum regno exspoliavit atque Rheam sororem uxorem duxit.

Deinde veritus ne liberi eum quoque regno pellerent, eos infantes vorabat. Sed, cum Iuppiter natus esset, Rhea mater feroci coniugi saxum linteis inuolutum pro infante praebuit filiumque in insula Creta abdidit. Ibi capra Amalthea infantem suo lacte aluit. Quondam Iuppiter ludens alterum cornu Amaltheae fregit. Magnum dolorem suscepit puer, sed Nympha, cui Melissa erat nomen, statim vulnus sanavit. Postea Iuppiter, mundi rex factus, huius beneficii memor uber atque fertile hoc cornu fecit atque misericordi Nymphae dono dedit. Cornu omnibus donis opibusque statim implebatur, quotients optabat Melissa. Inde cornu copiae dictum est.

supra

VOCABULARIO:

Optimo Maximo: apelativos de Júpiter.
Gaia, -ae: diosa Tierra.
Infero, -ferre, -tuli, illatum: llevar.
Ducere uxorem: tomar como esposa.
Veritus ne: temiendo que.
Quoque: adv. también.
Pello, pepuli, pulsum: expulsar.
Voro: 1ª devorar.
Cum natus esset: habiendo nacido.
Coniux, coniugis: esposo.
Saxum, -i: piedra.
Linteis involutum: envuelto en telas.
Praebeo, -bui, -bitum: ofrecer.
Abdo, abdidi, abditum: ocultar.
Quondam: adv. una vez.
Ludens: jugando.
Alter, altera, alterum: uno de los dos.
Suscipio, -cepi, -ceptum: sufrir.
Factus: nombrado.
Memor: reconocedor.
Ops, opis: riqueza
Impleo, implevi, impletum: llenar.
Quotiens: cuando.
Inde: adv. por esto.
Dictum est: se llama.

• Iuppiter (II)

Saturnus a Iove e caelo expulsus est atque in Latio latuit, ibique regnavit. Tunc exstitit in terris illa aurea aetas a poetis saepe celebrata. Tunc homines beati vivebant et, sicut Ovidius poeta cecinit, "nondum praecipites cingebant oppida fossae; non galeae, non enses erant... Ver erat aeternum... fruges tellus inarata ferebat". Sed Titanes Iovis imperium non acceperunt regnumque eius vi occupare statuerunt.

Omnes erant magnitudine corporis viribusque insignes. Montes igitur in montes imponere coeperunt atque in caelum ascenderunt. Sed in terrae cavernis laborabant Cyclopes, Iovis amici fideles. Ibi quoque habitabant Gigantes tres, quinquaginta capitibus et bracchiis centum praediti. Iuppiter auxilium ab his oravit atque omnes acriter adversus Titanes pugnaverunt.

supra

VOCABULARIO:

Lateo, latui: estar oculto.
Exsisto, exstiti: producirse.
Sicut: adv. así como.
Cano, -is, -ere, cecini, cantum: cantar.
Praeceps, praecipitis: escarpado.
Cingo, cinxi, cinctum: rodear.
Ensis, -is: espada.
Frux, frugis: fruto.
Tellus, telluris: tierra, suelo.
Fero, fers, ferre, tuli, latum: producir.
Bracchium, -ii: brazo.
Praeditus, -a, -um: provisto

• Iuppiter (III)

Atrox certamen ortum est. Clamor terribilis auditur atque horridus strepitus terram complet caelumque ipsum concutit. Tela utrimque volant saxaque ingentia, altis de montibus revulsa, in proelio magna vi omnes in hostes coniciunt. At Iuppiter, summo de Olympo fulmina, quae Cyclopes ei fecerant, cum maximo fragore demittere coepit. Tum vero ardens tellus uritur fervetque immensum mare; terra funditus quatitur ruitque totum de culmine caelum. Diu tamen anceps proelium fuit, nam utrimque pari ardore pugnabatur.

Tandem Titanes, alii ab ipso Iove perculsi, concidunt, alii densissimo fumo suffocantur; reliquos omnes victos vinctosque in hiantem terram praecipitavit Iuppiter. Tunc omnes Olympi incolae Iovi paruerunt totumque caelum orbemque terrarum summa cum sapientia Iuppiter regere coepit.

supra

VOCABULARIO:

Orior, ortus sum: originarse, surgir.
Concutio, -cussi, -cussum: sacudir.
Utrimque: adv. de uno y otro lado.
Revello, -velli, -vulsum: arrancar.
Conicio, -ieci, -iectum: arrojar.
Demitto, -misi, -missum: hacer caer.
Tellus, -uris: Tierra
Uro, ussi, ustum: incendiar, quemar.
Funditus: adv. hasta los cimientos.
Quatio, quassum: agitar.
Ruo, rui, rutum: precipitarse.
Percello, -culi, -culsum: derribar
Concido, concidi: desplomarse.
Hio, hiavi, hiatum: rajarse.
pareo, parui, paritum: obedecer.

• Minerva (I)

E capite quondam vehementer laborabat Iuppiter. Cum tantum dolorem vix tolerare posset, Vulcanum filium ad se vocavit: " Acutissimam tuam securim, fili mi, inquit, in caput meum deice atque uno ictu frontem mihi aperi".

Vulcanus, non sine aliqua mora paternis iussis quamvis invitus paruit. Tum e capite discisso proruit pulcherrima virgo, omnibus armis instructa; cassidem aurea in capite gerit; agitat in dextra acutam hastam clarumque clipeum in sinistra tenet. Obstipuere omnes dei, tanto miraculo perculsi. Terra sonuit motumque est mare, dum puella ab humeris suis divina arma tolleret.

Sic procreata est Iovis filia, dea bellatrix, Minerva. Sed quamvis singulari virtute dea erat, Minerva ab omni crudelitate abhorrebat. Nihil ei crudelius invisiusque videbatur, quam in hostem victum saevire. Dea non solum rebus bellicis, sed etiam pacis artibus praeerat. Olim in Atica, haud procul a mari, novum oppidum conditum erat.

supra

VOCABULARIO:

Quondam: adv. una vez.
Cum... posset: no pudiendo.
Vix: adv. apenas.
Securis, -is: hacha.
Deicio, -ieci, -iectum: precipitar.
Ictus, -us: golpe.
Quamvis: conj. aunque.
Invitus, -a, -um: de mala gana.
Discindo, -cidi, -cisum: cortar.
Proruo, -rui, -rutum: caerse.
Cassis, idis: casco de metal.
Obstupesco, -tipui: quedarse estupefacto.
Percello, -culi, -culsum: impresionar.
Tollo, sustuli, sublatum: levantar.
Bellatrix, -icis: guerrera
Adhorreo, -ui: aborrecer
Videor, visus sum: parecer.
Saevio, saevii, saevitum: ensañarse.

• Minerva (II)

Duo numina, Minerva et Neptunus, munificentia sua incolarum pietatem merere cupiebant atque novae urbi suum nomen imponere. Inde inter eos magna contentio exorta est. Ceteros deos arbitros adhibuerunt. Lex certaminis fuit: "Is victor erit, qui melius munus hominibus dederit". Accepta conditione, signo dato, Neptunus prior tridente ardua saxa percussit. Statim e saxis discissis fons salsae aquae emicuit atque inde prosiluit acer equus, bellicae virtutis signum. Minerva deinde terram hastae ictu fidit subitoque in auras surrexit olea, frondibus et bacis onusta, quae hominibus pacem ubertatemque portendebat. Tum dei Minervae premium tribuerunt. Itaque Minerva, Graece dicta “Athena", urbi "Athenis" nomen suum imposuit, atque arx, in summo colle exstructa, ei ab Atheniensibus sacrata est.

Eadem dea feminas docuit lanificium et artem illam qua tenui filo texuntur molles vestes et delicate acu pinguntur. Athenis, quinto quoque anno, in honorem deae magna pompa ducebatur. Ex Graecia tota ingens multitudo concurrebat. Puellae Athenienses peplum deae sacrum in eius sacrarium Panathenaicis deferebant.

supra

VOCABULARIO:

Mero o mereor, meritus sum: merecer.
Adhibeo, -hibui, -hibitum: escoger.
Munus, -eris: regalo.
Percutio, -cussi, -cussum: golpear.
Emico, emicui, emicatum: brotar.
Prosilio, prosilui: surgir.
Findo, fidi, fissum: rasgar.
Aura, -ae: cielo, aire.
Surgo, surrexi, surrectum: elevarse.
Baca, -ae: aceituna.
Onustus, -a, -um: cargado.
Ubertas, -atis: abundancia.
Portendo, -tendi, -tentum: presagiar.
Exstruo,-struxi, -structum: elevar
Lanificium, -ii: trabajo de la lana.
Tenuis, -e: sutil.
Texo, texui, textum: tejer.
Acus, -i: aguja.
Pingo, pinxi, pictum: pintar, embellecer.
Defero, -tuli, -latum: entregar.

• Orpheus et Eurydice

Orpheus poeta feras etiam cantu suo domabat atque magna saxa lyrae suavitate movebat. Eurydicam, pulchram feminam, in matrimonium habebat multumque amabat. Orpheus beatus erat, sed vipera Eurydicam in prato mordet suoque veneno propere necat. Eurydica in Inferos, mortuorum magna regna, descendit.

Orpheus in Inferos venit atque inter mortuorum umbras quaerebat Eurydicam suam. Postremo etiam Proserpinam, Inferorum deam reginamque, suis verbis canoris movit. Proserpina dea Eurydicam Orpheo reddit. Iam Orpheus Eurydicam ex Inferis in terras secum ducebat laetusque erat. Orpheus ad Inferos respicere non debebat, sed, magna cura motus (movido), ad Inferos respexit. Tunc Eurydica in Inferos rursus descendit atque in Inferis perpetuo mansit.

supra

VOCABULARIO:

Habere in matrimonium: tener en matrimonio.
Vipera, -ae: víbora.
Mordeo, momordi, morsum: morder.
Propere: adv. pronto.
Inferi, -orum: los infiernos.
Descendo, -cendi, -censum: descender.
Quaero, quaesivi, quaesitum: buscar.
Postremo: adv. finalmente.
Reddo, -didi, -ditum: devolver, entregar
Respicio, -spexi, -spectum: mirar hacia atrás.
Rursus: adv. de nuevo.
Perpetuo: adv. eternamente.

• Hercules

Iovis et Alcmenae, Thebanorum reginae, Hercules filius fuit. Itaque eius mater non dea, sed mortalis fuit. Itaque antiqui Herculem heroem vocabant, non deum. Apud Graecos non solum dii, sed etiam heroes colebantur. Orpheus, Theseus, Perseus et ante omnes Hercules a poetis antiquis celebrantur.

Cum infans adhuc in cunabilis esset, Iuno dea duos saevissimos serpentes in eum missit. Sed validis manibus immania monstra statim suffocavit. Cum adolevit, Hercules suis laboribus non solum Graeciam, sed etiam omnes terras immanibus monstris liberavit atque ita insignem gloriam sibi comparavit. His magnis laboribus Iunonis iram placavit. Postremo propter virtutem in caelum venit et in deorum numero receptus est.

Etenim Iuno dea Iovem ceterosque deos adversus Herculem incitabat. Itaque dei eum regis Eurysthei servum fecerunt. Rex Iunonis iussu duodecim asperrimos labores Herculi imposuit, quos omnes Hercules summa virtute superavit.

supra

VOCABULARIO:

Is, ea, id: él, este, ese, aquel.
Mortalis, -e: mortal.
Itaque: conj. así pues.
Heros,-ois: héroe, semidiós.
Colo, colui, cultum: venerar.
Ante: prep. acu. con preferencia a.
Cum: histórico-narrativo, como...
Infans, -antis: que no puede hablar, niño.
Ahuc: adv. aún, todavía.
Cunabula, -orum: cuna.
Saevus, -a, -um: furioso, cruel.
Validus, -a, -um: fuerte.
Immanis, -e: extraordinario.
Monstrum, -i: monstruo.
Suffoco, -as....: estrangular.
Cum: conj. temporal, cuando.
Adolesco, -olevi, ultum: crecer.
Placo, -as...: apaciguar.
Propter: prep. acus. a causa de.
Recipio, -cepi, -ceptum: aceptar.
Etenim: conj. y en efecto.
Iussu: abl. por orden.

• Vulcanus

Vulcanus deus deformis natus est; itaque de Olympo puer deiectus est a Iove patre. Ictu crus ei fracta est.

Sub Aetna monte Cyclopes in vasto antro ferrum exercent, fulminaque plurima, quae Iuppiter de caelo saepe demittit in terras, cum Vulcano faciunt. Ibi aes rivis fluit aurumque in vasta fornace liquescit. Gemit antrum ictibus impositis incudibus, dum Cyclopes inter sese multa vi bracchia tollunt in numerum versantque massam tenaci forcipe.

Vulcanus cum clara Minerva artes homines docuit in terris. Homines antea in montium speluncis, tamquam ferae, habitabant. Nunc vero per Vulcani artem, quieti vitam in aedibus agunt. Vulcano Iuppiter in matrimonium Venerem, dearum pulcherrimam, dedit.

supra

VOCABULARIO:

Nascor, natus sum: dep. nacer.
Deicio, deieci, deiectum: echar.
Ictus, -us: golpe, herida.
Crus, cruris: rodilla.
Frango, fregi, fractum: romper.
Antrum, -i: antro, gruta.
Exerceo, -ercui, -ercitum: trabajar.
Demitto, -misi, -missum: lanzar.
Aes, aeris: metal, cobre, bronce.
Fornax, -acis: horno.
Liquesco: fundirse.
Gemo, gemui, gemitum: gemir.
Incus, incudis: yunque.
Dum: conj. temporal, mientras.
Tollo, sustuli, sublatum: levantar.
In numerum: rítmicamente
Verso, -as...: voltear.
Massa, -ae: masa, lingote.
Tenax, -acis: resistente.
Forceps, -ipis: tenazas.
Tamquam: adv. como.

• Neptunus

Neptunus maris et omnium aquarum imperium a Iove fratre obtinuit. Sedes in mare immenso ei sunt, ibique in regia magnifica habitat. Fluctus tamen interdum placide peragrat in curru sedens, quem albi equi per immensa aequora trahunt. Ipse tridenti temperat aequor atque levibus rotis summas undas percurrit. Omnis pelagi fragor cadit, cum Neptunus invectus caelo aperto flectit equos atque habenas firmiter tenet.

Neptunus terram et mare movet, equos domat, naves servat, nautas adiuvat. Deos multos multasque deas ministros habet. Flumina, potentes dei, Nymphaeque, fontium deae, Neptuno parent. Amphitrite, Neptuni coniux, cum marito fluctibus praeest.

supra

VOCABULARIO:

Obtineo, -tinui, -tentum: obtener.
Fluctus, -us: ola, oleaje.
Interdum: adv. a veces.
Peragro, -as...: recorrer.
Aequor, -oris: mar.
Tempero, -as...: gobernar, atemperar.
Rota, -ae: rueda.
Percurro, -cucurri, -cursum: recorrer.
Cum: cnj. temporal, cuando.
Invectus: part. llevado.
Flecto, flexi, flexum: dirigir.
Habena, -ae: látigo.
Pareo, parui, paritum: someterse a.
Praesum, -fui: estar al frente de.

• Pluto

Inferorum regna suo imperio Pluto, Iovis frater, regit. Cerberus canis in limine recubans, fame tria guttura pandens ingentique latratu omnia personans, haec regna custodit atque humanos, qui e vita decesserunt atque in Inferos descendunt, terret.

Plutonis regiam Cyclopes ingentibus moenibus muniverunt. Ibi sedet in solio, cum Proserpina coniuge, deus crudelis umbrarumque dominus. Eacus, Minus Rhadamantusque, duri iudices, animis ius reddunt. Sapientes et probos homines in Elysium, laetam sedem, mittunt; viros autem sceleratos in Tartarum demittunt. Proserpina dea, olim a Plutone rapta, partem anni cum Cerere matre in terris, partem cum marito in Inferis agit.

supra

VOCABULARIO:

Limen, -inis: umbral, entrada.
Recubo, as..recubui: estar recostado.
Fames, -is: hambre.
Guttus, -uris: fauces
Pandens: part. abriendo.
Persono, -as..: ladrar.
Decedo, -cessi, -cessum: despedirse.
Solium, -i: trono.
Ius reddere: administrar justicia.
Probus, -a, -um: bueno.
Sceleratus, -a, -um: criminal.
Olim: adv. en otro tiempo.
Ago, egi, actum: vivir.

• Venus

Venus inter omnes deas forma insigni praestabat. Venerem aves candidae curru volucri per aera trahunt, orbemque terrarum pulcherrima dea continuo peragrat. Venus enim et Cupido, eius filius amorisque deus, teneriores faciunt hominum animos. Iovis iussu Venus deo Vulcano nupsit.

supra

VOCABULARIO:

Praesto, -stiti, -stitum: distinguirse.
Currus, -us: carro.
Volucer,-cris, -cre: alado, que vuela.
Aer, aeris: aire.
Traho, traxi, tractum: arrastrar.
Continuo: adv. continuamente.
Peragro, -as...: recorrer.
Tener, -era, -erum: tierno, cálido.
Nubo, nupsi, nuptum: casarse.

• Mercurius (I)

Mercurius, Iovis filius, deorum nuntius erat. Patris Iovis imperio paret. Cum ille aliquod nuntium ei committit, primum pedibus suis talaria aurea nectit, quae sublime alis, sive supra aequora seu terram rapido pariter cum flamine portant. Tum virgam capit: hac ille pallentes animas Orco evocat, alias sub tristia Tartara mittit, dat somnos adimitque, et oculos morte claudit. Illa virga fretus agit ventos et turbida nubila tranat.

Iam a puero sui ingenii multa exempla dedit. Mercurius infans in cunabilis iacebat. Sed mox inde desiliens, limen speluncae transiit. Testudinem lente pedibus ambulantem invenit. Eam necavit septemque ovium chordas in corpore cavo testudinis tendit. Cithara sub manu parva graviter sonuit, dum pulchre canebat deus.

supra

VOCABULARIO:

Pareo, parui, paritum: someterse a.
Cum: conj. cuando.
Aliquis, -quae, -quod: alguno, alguien.
Committo, -misi, -missum: entregar.
Talaria, -ium: calzado con alas.
Necto, nexui, nexum: atar.
Sublime: adv. en los aires, en lo alto.
Aequor, aequoris: superficie del mar.
Flamen, -inis: viento.
Virga, -ae: vara.
Palleo, pallui: palidecer, estar pálido.
Orcus, -i: divinidad infernal.
Tartara, -orum: el tártaro, los infiernos.
Adimo, -emi, -emptum: quitar, arrancar.
Fretus, -a, -um: confiado.
Trano, -as..: atravesar.
Iaceo, iacui: estar acostado.
Desilio, -silui, -sultum: bajar saltando.
Testudo, -inis: tortuga.
Tendo, tetendi, tensum: extender.

• Mercurius (II)

Illo ipso die, cum sol occidebat in magnum Oceanum cum equis et curru, Mercurius ad densas silvas, ubi deorum immortalium boves pascebantur, advenit. Tunc Mercurius quinquaginta Apollinis boves ab armento avertit, eosque caudis traxit. Multos montes umbrosos viridesque valles et campos floridos transiit cum praeda Mercurius. Tandem ad Alpheum fluvium Apollinis boves egit. Inde ad Arcadiae montes rursus properavit. Accurrit autem Apollo iratus. At Mercurius verbis dolosis: "Cur boves, inquit, quaerens huc venisti? Non vidi neque audivi. Heri natus sum. Molles vero mihi sunt adhuc pedes, at aspera est terra. Sed non decepit Apollinem, statimque ductus est Mercurius a fratre in Olympum ad Iovem patrem. Iuppiter tonans Mercurium interrogavit, sed, negante puero, boves quaeri iussit. Cum fratres ad Alpheum flumen venissent, Mercurius in saxo insidens citharam sumpsit et suaviter ea lusit.

" Quis donum hoc tibi dedit?", dixit Apollo. "Quis docuit te divinum cantum?" "Mi frater", respondit Mercurius, "citharam pulsa, ego tibi hanc dabo atque docebo te quoque carmina pulcherrima."

Sic locutus, eam fratri dedit. Accepit donum Apollo redieruntque ambo ad Olympum amici.

supra

VOCABULARIO:

Cum: conj. cuando.
Occido, -cidi, -casum: declinar, ocultarse.
Pascor, pastus sum:(dep.) pacer.
Armentum, -i: rebaño.
Averto, -verti, -versum: apartar.
Cauda, -ae: cola.
Viridis, -e: verde.
Propero, -as...: dirigirse rápidamente.
Accurro, -curri, -cursum: ir corriendo.
Cur: adv. ¿por qué?.
Inquit: dice.
Quaero, quaesivi, quaesitum: buscar.
Heri: adv. ayer.
Decipio, -cepi, -ceptum: engañar.
Negante: abl. abs.: negándolo el niño.
Cum: histor.-narrata., como.
Insideo, -sedi, -sessum: estar sentado.
Sumo, sumpsi, sumptum: tomar.
Ludo, lusi, lusum:tocar.
Loquor, locutus sum: (dep.) hablar.