PRIMERO DE BACHILLERATO

(Leyendas de la antigüedad)

FRAGMENTOS CON VOCABULARIO)

LA GUERRA DE TROYA

Clarum oppidum Asiae Troia erat. Troiani oppidum incolebant atque cum graecis pugnabant, nam graeci Troiam obsidebant. Belli causa Priami filius est, nam pulchram Graeciae feminam raptat et secum vehit. Multi dei graecos iuvabant. Multi populi deique troianos quoque iuvabant. Graeci troianique varia fortuna in latis Troiae campis strenue pugnabant. Tandem graeci Troiam dolo expugnant atque praeclaram victoriam obtinent. Viros, feminas et pueros interficiunt aut capiunt. Oppidi tecta templaque ferro flammaque impie delent.

Asia, -ae: Asia.
Atque (conj.): y.
Aut (conj.) : o.
Bellum, -i: guerra.
Campus, -i : campo, territorio.
Capio, -is, -ere, cepi, captum : coger, capturar.
Causa, -ae: causa.
Clarus, -a, -u : famoso,-a.
Cum (prep.de abl.): con.
Deleo, -es, -ere, .... destruir.
Deus, dei: dios.
Dolus, -i : engaño.
Et  (conj.) : y.
Expugno, -as, -are, -avi, -atum : asaltar.
Femina, -ae : fémina, mujer.
Ferrum, -i: hierro, espada.
Filius, -ii: hijo.
Flamma, -ae : llama, fuego.
Fortuna, -ae: fortuna, suerte.
Graeci, -orum: los griegos.
Graecia, -ae: Grecia.
Impie (adv.): impiamente, despiadadamente.
Incolo, -is, -ere, &: habitar.
Interficio, -is, -ere, &: matar.
Iuvo, -as, -are, & : ayudar.

Latus, -a, -um : ancho,-a ; amplio,-a.
Multus, -a, -um: mucho, -a.
Nam (conj.): pues.
Obsideo, -es, -ere,...: asediar.
Obtineo, -es, -ere, ....: obtener.
Oppidum, -i: ciudad.
Populus, -i : pueblo.
Praeclarus, -a, um : claro,-a.
Priamus, -i: Príamo.
Puer, pueri : niño.
Pugno, -as, -are, -avi, -atum: luchar.
Pulcher, pulchra, pulchrum: hermoso,-a.
-que (conj.enclítica): y.
Quoque (adv.) : también.
Rapto, -as, -are,&: raptar.
Secum (cum+se) : consiguo (C.C. comp.).
Strenue (adv.): valerosamente.
Tandem (adv.) : finalmente.
Tectum, tecti: techo, casa.
Templum, -i: templo.
Troia, -ae: Troya.
Troiani, -orum: los troyanos.
Varius, -a, -um: variado,-a.
Veho, -is, -ere,...: llevar.
Victoria, -ae, Victoria.
Vir, viri : hombre.

EL LOBRO Y EL CORDERO

Lupus et agnus in fluvii ripa aquam potabant. Superior stabat lupus longeque inferior agnus. Agnus parvus et innoxius erat, at lupi audacia magna erat. Agni et cervi lupos timent, nam lupi agnos saepe devorant. Agnus lupum videt et fugam temptat, sed lupus videt etiam agnum et causam iniuriae quaerit. "Tua causa", dicit, "aqua turbida est". At agnus respondet: "tu potas superior et aqua decurrit a te". Tamen lupus iniustus timidum agnum vulnerat et devorat. Sic viri iniusti fictis causis viros infirmos et innoxios saepe opprimunt.

A (prop. De abl.): de, desde.
Agnus, -i : cordero.
Aqua, -ae : agua.
Aqua, -ae: agua.
At (conj.): pero, por el contrario.
Audacia, -ae: audacia.
Causa, -ae: causa.
Cervus, -i : ciervo.
Devoro, -as, -are, -avi, -atum: devorar.
Dico,  -is, -ere, dixi, dictum: decir.
Et (conj.) : y.
Etiam (adv.): también.
Fictus, -a, -um : fingido, a.
Fluvius, -ii : rio.
Fuga, -ae : fuga.
Inferior (adj.en nom.sing.): inferior (más abajo).
Infirmus, -a, -um : enfermo, -a.
Iniuria, -ae: injuria, ultraje.
Iniustus, -a, -um : injusto,-a.
Innoxius, -a, -um : inocente.
Longe (adv.); lejos.
Lupus, -i : lobo.
Magnus, -a, ´-um: grande, gran.
Nam (conj.) : pues.

Opprimo, -is, -ere,&: oprimir.
Parvus, -a, -um : pequeño, -a.
Poto,-as, -are, -avi, -atum: beber.
Quaero, -is, -ere,...: buscar.
-que (conj. enclítica): y.
Recurro, -is, -ere,...; baja.
Respondeo, -es, -ere, ...: responder.
Ripa, -ae : orilla.
Saepe (adv.): frecuentemente.
Sed (conj.) : pero.
Sic (adv.) : así.
Sto ,-as, -are,&: estar.
Superior (adj.en nom.sing.): superior (más arriba).
Tamen (conj.) : sin embargo.
TE (pron.pers.de 2ª pers. en abl.): tú (?).
Tempto, -as, -are, -avi, -atum : intentar.
Timeo, -es, -ere, timui,& : tener.
Timidus, -a, -um : timido, -a.
TU (pron.pers.de 2ª persona en nom.) : tú.
Turbidus, -a, -um: turbio, -a.
Tuus, -a, -um: tuyo,-a, tu.
Video, -es, -ere, vidi, visum : ver.
Vir, viri : hombre.
Vulnero, -as, -are, -avi, -atum : herir.

DÉDALO E ÍCARO

Daedalus, vir magni ingenii, in insula Creta exsulabat. Ibi Cretae tyrannus Daedalo hospitium praebuit, atque Daedalus magnum labyrinthum tyranno aedificavit. Sed postea tyrannus Daedalum cum filio in labyrintho inclusit. Tunc Daedalus alas pinnis et cera fecit et umeris aptavit. Deinde cum filio evolavit. Puer alas in caelo agitabat, sed alarum cera liquiescit et miser puer in undas cadit. Interea Daedalus in Italiam venit et in pulchro templo alas deis dedicavit.

Aedifico, -as, -are, -avi, &: edificar.
Agito, -as, -are, -avi, & : agitar.
Ala, -ae : ala.
Apto, -as, -are, -avi, -atum : adaptar, sujetar.
Atque (conj.); y,
Cado, -is, -ere, cecidi, casum: caer.
Caelus, -i: cielo.
Cera, -ae : cera.
Creta, -ae: Creta (una isla).
Cum (prep.de abl.): con...
Daedalus, -i: Dédalo (n,pr.pers.).
Dedico, -as, -are, -avi, -atum: dedicar.
Deinde (adv.): finalmente.
Deus, dei: dios.
Evolo, -as, -are, -avi, ...: volar, salir volando.
Exsulo,-as,-are...:estar desterrado.
Facio, -is, -ere, feci, factum : hacer.
Filius, -ii: hijo.
Hospitium, -ii: hospitalidad.
Ibi (adv.); allí.
In (prep.de abl.): en.../(prep. de acus.): a...

Includo,-is,-ere,inclusi, inclusum: encerrar.
Ingenium,-i:ingenio.
Interea ( adv.): mientras, entretanto.
Italia, -ae: Italia.
Labyrinthus, -i : laberinto.
Liquiesco, -is, -ere, liquiesci, ...: derretir.
Magnus, -a, -um: grande., gran.
Miser, misera, -um: pobre, desgraciado,-a.
Pinna, -ae : pluma.
Postea (adv.): después.
Praebeo, -es, -ere, praebui,..: ofrecer.
Puer, pueri: niño.                                     
Pulcher, pulchra, -um: hermoso, -a.
Sed (conj.): pero.
Templum, -i: templo.
Tunc (adv.): entonces.
Tyrannus,-i: tirano, déspota.
Umerus, -i : hombro.
Unda, -ae: ola.
Venio, -is, -ire, veni, ventum: venir, llegar.
Vir, viri: hombre.

ORFEO Y EURIDICE

Orpheus poeta feras etiam cantu suo domabat atque magna saxa lyrae musica movebat.  Eurydicam, pulchram feminam, in matrimonio habebat et multum amabat.  Orpheus beatus erat, sed vipera Eurydicam in prato mordet et suo veneno propere necat. Eurydica in inferos, mortuorum magna regna, descendit. Orpheus in inferos venit et inter mortuorum umbras quaerebat Eurydicam suam.  Postremo etiam Proserpinam, inferorum deam reginamque, suis verbis canoris movit. Proserpina dea Eurydicam Orpheo reddit. Iam Orpheus Eurydicam ex inferis in terras secum ducebat laetusque erat. Orpheus ad inferos respicere non debebat, sed, magna cura motus, ad inferos respexit. Tunc Eurydicam in inferos rursus descendit atque in inferis perpetuo mansit.   Orpheus in terras ex Inferis venit atque in terris maestus errabat atque Eurydicam cum multis lacrimis maestisque verbis diu appellabat.

Appello, -as, -are, -avi, -atum: llamar.
Atque (conj.): y.
Beatus,-a,-um: feliz.
Canorus, -a, -um: melodioso, -a.
Cantus, -us: canto.
Cura, -ae: curiosidad, cuidado.
Dea, -ae: diosa.
Debeo, -es, -ere, debui, debitum: deber.
Descendo, -is, -ere, descendi, descensum: descender.
Diu (adv.) : mucho tiempo.
Erro, -as, -are, -avi, -atum: errar, andar errante.
Etiam (adv.): incluso, también.
Eurydica, -ae: Euridice (N.prop.).
Femina, -ae: mujer.
Fera, -ae: fiera.
Habeo,-es,-ere,...:tener, haber.
Iam (adv.): ya.
Inferi,-orum (pl):los infiernos.
Inter (prep.de Ac.): entre..
Lacrima, -ae : lágrima.
Laetus, -a, -um: alegre, contento,-a.
Lyra, -ae: lira (instrum.musical).
Maestus, -a, -um: triste.
Magnus, -a, -um: grande, gran.
Maneo, -es, -ere, mansi, mansum: permaner.  
Mordeo,-es,-ere...:morder.
Mortui,-orum (pl):los muertos.
Motus, -a, -um: movido, -a.

Moveo, -es, -ere, movi, motum: mover, conmover.
Multum (adv.): mucho.
Multus, -a, -um : mucho, -a.
Musica, -ae: música.
Neco,-as,-are...: matar.
Orpheus, -i: Orfeo (N.prop.)
Perpetuo (adv.) perpetuamente.
Postremo (adv.): finalmente.
Pratum, -i: prado.
Propere (adv.): rapidamente.
Proserpina, -ae: Proserpina.
Pulcher, pulchra, -um: hermoso, -a.
Quaero, -is, -ere, quaesivi, quaesitum: buscar.
Reddo, -is, -ere, reddidi, reditum : devolver.
Regina, -ae: reina.
Regnum, -i: reino.
Respicio, -is, -ere, respexi, ...: mirar.
Rursus (adv.): de nuevo, otra vez.
Saxum, -i: piedra, roca.
SECUM (cum+se): consigo (C.C.comp.).

Duco, -is, -ere, duxi, ductum: conducir, llevar.
Sed (conj.): pero, sino.
Suus,-a,-um: su, (suyo,-a).
Terra, -ae: tierra.
Tunc (adv.): entonces.
Umbra, -ae: sombra.
Venenum, -i: veneno.
Venio,-is,-ire, veni, ventum: llegar.
Verbum, -i : palabra.
Vipera, -ae: serpiente.

ROMANOS  Y  CARTAGINESES

Multos annos bellum a romanis cum poenis gerebatur. Tandem Regulum consulem cum exercitu in Africam miserunt romani, sed poeni Regulum ceperunt et eum Romam mittere statuerunt, ut captivi a romanis liberarentur. Regulus igitur Carthagine excessit et Romam navigavit. Romae a civibus cum magno gaudio acceptus est et senatui dixit: "Si bellum diutius geritur, hostes nostri a vobis celeriter vincentur".
Amici eius Regulum Romae cum uxore liberisque suis manere iusserunt, sed ille Carthaginem reddidit, quamquam a poenis interficeretur.

Accipio,-is,-ere,accepi, ACCEPTUM: recibir.
Amicus,-i: amigo.
Annus,-i: año.
Bellum,-i: guerra.
Capio,-is,-ere,cepi,.:capturar.
Captivus,-i: cautivo.
Carthago,Carthaginis: Cartago.
Celeriter (adv.): rapidamente.
Civis,civis: ciudadano.
Consul, consulis: cónsul.
Dico,-is,-ere,dixi,..:decir.
Diutius (adv.): más tiempo.
EIUS (gen.sing.):de él, de este.
EUM (Ac.Sing.Masc.): a él, lo,..
Excedo,-is,-ere,excessi..:salir.
Exercitus,-us: ejército.
Gaudium,-ii:alegría.
Gero,-is,-ere,gessi,.:realizar.
Hostis, hostis: enemigo.
Igitur (conj.coord.)):así pues.
ILLE (Nom.sing.).ÉL, aquel.

Interficio,-is,-ere,interfeci, INTERFECTUM: matar.
Iubeo,-es,-ere,iussi,..:ordenar.
Liberi,-orum: hijos.
Libero,-as,-are,-avi,.:liberar.
Magnus,-a,-um: gran, grande.
Maneo,-es,-ere,mansi:permanecer.
Mitto,is,ere,misi,missum:enviar.
Multus,-a,-um: mucho,-a.
Navigo,-as,-are,-avi,..:navegar.
Noster, nostra,-um: nuestro,a.
Poeni,-orum: los cartagineses.
Reddo,-is-ere,reddidi,..:volver.
Regulus,-i: Régulo (N.Propio).
Romani,-orum: los romanos.
Senatus,-us: senado.
SI (CONJ. CONDICIONAL): si...
Statuo,is,-ere,STATUI,..:decidir
Tandem (adv.): finalmente.
UT (CONJ.FINAL): para que...
Uxor, uxoris: esposa.
Vinco,-is,-ere,vici,..:vencer.
VOBIS (dat-abl.pl): vosotros.

MARCO VALERIO "CORVINO"

Cum legiones profectae essent adversum Gallos, quidam ex Gallis unum ex Romanis, qui esset optimus, provocavit. Tum se M. Valerius, tribunus militum, obtulit, et cum processisset armatus, corvus ei supra dextrum brachium sedit.

Mox, commissa adversum Gallum pugna, idem corvus alis et unguibus Galli oculos verberavit, ne rectum posset respicere. Ita non solum victoriam ei sed etiam nomen dedit. Nam postea idem Corvinus dictus est.
                        EUTROPIO: "Breviarum ab urbe condita" (s. IV)

Adversum (prep. De ac.) : contra.
Ala. ae : ala.
Armatus, -a, -um: armado,-a:             
Brachium, -ii: brazo.
Commissa (de Commito,-is,-ere,commisi, comissum : empezar, comenzar).
Corvus, -i: cuervo.
Cum (CONJ) : cuando (+ind.)/ como (+subj.).
Dexter, dextra, dextrum: derecho,-a.
Dico,-is, -ere, dixi, dictum : decir, llamar.
Do, -as, -are, dedi, datum: dar.
Ei (dat.sing.de un pron.demostr.): este.
Galli, -orum : los galos.
Gallus, -i : el galo.
Idem, eadem idem (pron.-adj.demostr.) : el mismo, la misma, lo mismo.                                                                   
Ita (adv.): así.
Legio, -onis (f.) : legión-
M. = Marcus  (de Marcus, -i) : Marco.
Miles, militis : soldado, militar.
Mox (adv.) : a continuación, después.
Nam (conj.): pues.
Ne (conj.negativa con subj.) : que.. no..; para que...no..
Nomen, nominis (n.): nombre.
Non solum ...sed etiam... (nexos): no sólo... sino también...

Obtulit (de Offero, offers, offerre, obtuli, oblatum) : presentar, ofrecer.
Oculus, -i : ojo.
Optimus, -a,-um : muy bueno,-a ; óptimo,-a.
Posset (de Possum, compuesto de SUM): poder.
Postea (adv.) : después.
Procedo, -is,-ere, processi, processum: avanzar.
Proficiscor (verbo especial deponente) « profectae essent »= hubiesen marchado..
Provoco, -as, -are, -avi, -atum: provocar, retar.
Pugna, -ae : lucha.
Qui, quae, quod (pron.relativo), que, el cual,&
Quidam, quaedan, quiddam  (pron.indef.) : cierta persona (alguno).
Rectum (adv.): bien, correctamente.
Respicio, -is, -ere, &.: ver, discerner.
Romani, -orum : los romanos.
Sedeo, -es, -ere, sedi, seditum : sentarse.
Supra (prep.. de ac.): sobre.
Tribunus, -i : tribuno (un magistrado).
Tum (adv.) : entonces.
Unguis, unguis : uña.
Unus, -a, -um : uno, -a.
Valerius, -ii: Valerio.
Verbero, -as, -are, -avi, -atum : lastimar, dañar.
Victoria, -ae: victoria.

DIFICULTADES DE CÉSAR EN HISPANIA

Castra Caesaris inter flumina duo, Sicorim et Cingam, erant. Magnae tempestates ex omnibus montibus nives proluunt ac ripas fluminis ruperant, pontes uno die interrumpunt. Tempus erat autem difficillimum, quod neque frumenta in hibernis erant neque multum a maturitate aberant, ac civitates exinanitae erant, quod Afranius omne frumentum ante Caesaris adventum Ilerdam convexerat.

ABSUM,ABES,ABESSE...:distar.
Adventus,-us: llegada.
Afranius,-i: Afranio (N.prop.).
Ante (Prep.de ac.):ante... /antes de...
Autem (conj.adv.):Por otra parte
Caesar, Caesaris: César.
Castra,-orum: campamento.
Civitas,-atis: ciudad.
Conveho,-is,-ere,CONVEXI,..: acarrear, transportar.
Dies, diei: día.
Difficilis,-e: difícil.
Duo,duae,duo: dos.
Exinanitus,-a,-um: exhausto,-a.
Flumen,fluminis(n.).río.
Frumentum,-i: trigo, cereal.
Hiberna,-orum: campamento de invierno.

Ilerda,-ae: Lérida.
Inter (prep.de Ac.):entre.
Interrumpo,-is,-ere,.:cortar.
Magnus,-a,-um:gran, grande.
Maturitas,-atis: madurez.
Mons, montis: monte,-aña.
Multum (adv.): mucho.
NIx nivis: nieve.
Omnis,omne: todo,-a.
Pons, pontis: puente.
Proluo,-is,-ere..:arrastrar.
QUOD (Con.causal). PORQUE...
Ripa,-ae: orilla, margen.
SICORIM/CINGAM: Segre/Cinca (dos rios).
Supero,-as,-are,.:desbordar.
Tempestas,-atis: tormenta.
Tempus, temporis(n.):tiempo.
Unus,-a,-um: uno, uno sólo.

EL CUERVO  Y  LA ZORRA

Vulpes callidissima est omnium animalium. Quondam corvus in altissima arbore sedebat et in ore caseum tenebat. Vulpes videt caseum et ad arborem appropinquat et dicit: "Amice corve, tu es pulchrior quam pavo et tuarum pennarum fulgor maior est quam splendor auri. Si tu vocem suavem habes, tu es felicior et nobilior quam omnes aves".
Corvus laetus et beatus vulpis laudes audit, os aperit et vocem dat. Caseus ex ore cadit et vulpes gratissimum caseum invenit. Tunc vulpes dicit: "Avis pulchra, tu es stultissima ex ceteris animalibus".

Amicus,-i: amigo.
Animal, animalis (n):animal.
Aperio,-is,-ire...: abrir.
Appropinquo,-as,-are,..: acercarse.
Arbor, arboris (f.): árbol.
Aurum, -i: oro.
Avis, avis (f.): ave.
Beatus,-a,-um: feliz.
Cado,-is,-ere,..: caer.
Callidus,-a,-um:astuto,-a.
Caseus, casei (m.): queso.
Ceteri,-ae,-a: restantes.
Dico,-is,-ere,..: decir.
Felix, felicis: feliz.
Fortunatus,-a,-um:afortunado,-a.
Fulgor,fulgoris: brillo,fulgor.
Gratus,-a,-um:grato, agradable.
Habeo,-es,-ere,..: tener.
Invenio,-is,-ire,..:encontrar.

Laetus,-a,-um: alegre, contento.
Laus, laudis: albanza.
Nobilis,-e: noble.
Os, oris (n.): boca.
Pavo, pavonis (m.):pavo real.
Penna,-ae: pluma.
Pulcher,pulchra,-um:hermoso,-a.
Quondam (adv.): Una vez..
Sedeo,-es,-ere,..:estar sentado.
Si (Conj. condicional): si...
Splendor, splendoris: esplendor.
Stultus, -a,-um: necio,-a.
Suavis,-e: suave.
Tunc (adv.): entonces.
Tuus,-a,-um (posesivo):tuyo,-a.
Video,-es,-ere,..: ver.
Vox, vocis (f.): voz.
Vulpes, vulpis (f.): zorra.

PROGRAMACIÓN DE LATÍN (primero de bachillerato)

I.E.S. “Fuente de la Peña” de Jaén (Jaime Morente Heredia)